تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٢٠٤ - پنج شرح برخى خطبه ها

١٣. معالم التأويل و التبيان فى شرح خطبة البيان‌، از ميرزا بابا ذهبى (م ١٢٨٦ ق). كتاب، به نظم و نثر است.[١]

اين كتاب، در سال ١٣٤٣ و ١٣٤٦ ش، در شيراز به چاپ رسيده است.

١٤. إيضاح الجوامع‌، از زين العابدين گلپايگانى (م ١٢٨٩ ق). شرح خطبه پيامبر اكرم در فضايل ماه رمضان است كه به چاپ رسيده است.[٢]

١٥. شرح خطبه شقشقيه (هاتمة التصانيف)، از محسن بن محمّد رفيع گيلانى اصفهانى (م ١٢٩٠ ق). شرح خطبه شقشقيه، به نظم و نثر است.[٣]

١٦. شرح خطبة الزهراء، از محمّد نجف كرمانى (م ١٢٩٢ ق).[٤]

١٧. شرح خطبة اللّمة[٥]

، از محمّد نجف كرمانى.[٦]

١٨. فيروزجات طوسية فى شرح الخطبة الرضوية، از سيّد محمّد باقر بن مرتضى طباطبايى يزدى (١٢٣٩- ١٢٩٨ ق).[٧]

شرح خطبه امام رضا عليه السلام است كه هنگام ولايتِ‌عهدى ايراد فرموده است. در نيمه اوّل آن، شرح سفارش‌نامه امام على عليه السلام به مالك اشتر نيز ترجمه شده است. مؤلّف، اين شرح را به نام ناصر الدين شاه، نوشته‌

[١]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آستان قدس رضوى الفبايى، ص ٥٣١( ش ٨٦١٤)؛ فهرست نسخ خطّى‌كتاب‌خانه دانشگاه تهران، ج ١٢،( ٢٥٨٧، ٣٥٧١).

[٢]. موسوعة طبقات الفقهاء، ج ١٣، ص ٢٨٠.

[٣]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ٧، ص ٢٤٠( ش ٢٦٥٩).

[٤]. موسوعة طبقات الفقهاء، ج ١٣، ص ٦٤٣؛ الذريعة، ج ١٣، ص ٢٢١.

[٥]. خطبه حضرت زهرا عليها السلام كه ايشان، در مسجد در ميان مجموعه( لمّه) اى از زنان، ايراد فرمود و ظاهراً با خطبة الزهراء، يكى است.

[٦]. الذريعة، ج ١٣، ص ٢٢٤.

[٧]. وى، فقيه، اصولى و مجتهد شيعى است كه در علوم رياضى و عربى، چيره دست بود. وى، بسيارخوش حافظه و در موعظه، توانا بود و نزد دانشمندان بزرگى مانند شيخ مرتضى انصارى، سيّد محمّد جواد شيرازى، فاضل اردكانى، شيخ راضى بن محمّد نجفى و سيّد حسين كوه كمرى درس خواند. شرح لعهد مالك الأشتر- كه نيمه نخست فيروزجات را در بردارد-، لوائح اللوحين فى شرح خصائص الحسين عليه السلام لجعفر بن حسين التسترى( م ١٣٠٣ ق) نيز از اوست.( الذريعة، ج ١٨، ص ٣٧٥؛ تراجم الرجال، ج ٢، ص ٧١؛ أعيان الشيعة، ج ٩، ص ١٨٦؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج ١٣، ص ٥٣٥).