تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٢٧٣ - قرن سيزدهم

هشت مجلّد است. مجلّد اوّل آن، در احوال معصومان عليهم السلام و مساجد و مشاهد مقدّس، مجلّد دوم، در احوال افراد شرير، مجلّد سوم، در احوال موجودات عالم و مجلّد چهارم، در احوال دانشمندان شيعه و سنّى است كه بر اساس حروف الفبا مرتّب شده است. مجلّد پنجم، درباره شاعران عرب، فارس و ترك، مجلّد ششم، درباره پادشاهان قبل و بعد از اسلام، مجلّد هفتم، درباره وزيران و نويسندگان، و مجلّد هشتم، شامل حكايت‌هاى نادر و مسائل پراكنده است. فهرست مطالب كتاب در مجلّد اوّل آمده است.[١]

دو مجلّد اين كتاب با تحقيق على رفيعى علا مرودشتى، توسّط انتشارات كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى در قم، به سال ١٣٧٨ ش، منتشر گرديده است. چنان كه از عناوين مجلّدات آن بر مى‌آيد، اين كتاب، رجالىِ صرف نيست و تنها مجلّد چهارم آن به رجال نيز مربوط مى‌شود؛ ليكن نظر به اهميّت آن در اين‌جا ذكر گرديد.

٧٣. زبدة الرجال‌، از حسن بن محمّد (م بعد از ١٢٢٢ ق). مؤلّف، از شاگردان وحيد بهبهانى است كه تا حمله وهّابيان به كربلا در سال ١٢١٦ ق، در آن‌جا ساكن بود و پس از آن، به ايران فرار نمود. به برخى نسخه‌هاى اين كتاب، در الذريعة اشاره شده است.[٢]

٧٤. رجال السيّد جواد العاملى‌ (م ١٢٢٦ ق). مؤلّف، شاگرد سيّد بحر العلوم است و ظاهراً اين اثر، تعليقات وى بر الفوائد الرجاليةى استادش است.[٣]

٧٥. عدة الرجال‌، از سيّد محسن بن حسن اعرجى كاظمينى (م ١٢٢٧ ق). شامل هجده فايده رجالى مفصّل است.[٤]

از جمله مباحث كتاب، تاريخ اهل بيت عليهم السلام و برخى فِرَق شيعه، جرح و تعديل، اصحاب اجماع، عدّه كلينى، تمييز مشتركات و ... است.

عدة الرجال با عناوين ديگر مانند رجال الكاظمى و رجال السيّد محسن الأعرجى نيز ياد

[١]. همان، ج ١١، ص ٣٢٣.

[٢]. همان، ج ١٢، ص ٢٧- ٢٨.

[٣]. همان، ج ١٠، ص ١٠٨( ش ٢٢٤).

[٤]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ١٤، ص ٣٨( ش ٥٢٤٢).