تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٢٦٢ - قرن دوازدهم

دانشمندان اهل سنّت) بيان كرده است. پايه مطالب كتاب، بيشتر بر اساس تحقيقات مؤلّف بنا شده و يادداشت‌هايى است كه در سفرهاى بسيار و با مطالعه كتاب‌ها گِرد آورده است. هر بخش اين كتاب، پنج مجلّد است و در مجموع، شامل ده مجلّد مى‌شود، ولى متأسّفانه، جز پنج مجلّد (سه مجلّد از شيعه و دو مجلّد از اهل سنّت) در دست نيست.[١]

اين كتاب با تحقيق سيّد احمد حسينى با ضميمه بخش القاب، در هفت مجلّد، به چاپ رسيده است.

٢١. تعليقه بر أمل الآمل‌، از عبداللَّه بن عيسى افندى. اين اثر با تحقيق سيّد احمد حسينى، توسط انتشارات كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى در سال ١٤١٠ ق، چاپ شده است.

٢٢. رجال المولى محمّد زمان بن كلبعلى‌ (م ١١٣١ ق). اين اثر، شرحى بر بخش اوّل الكافى (الاصول) است و در ضمن شروح اصول الكافى معرّفى شد.[٢]

٢٣. إرشاد الذهن النبيه فى شرح أسانيد [كتاب‌] من لايحضره الفقيه‌، از عبد اللَّه بن صالح سماهيجى (م ١١٣٥ ق). با عنوان إرتياد الذهن النبيه نيز از آن ياد شده است. شيخ آقا بزرگ مى‌گويد: ارتياد الذهن النبيه تصحيف است و إرشاد الذهن النبيه، صحيح است.

چنان كه مؤلّف در اجازه خود براى ناصر جارودى، اين نام را آورده است.[٣]

٢٤. تحفة الرجال و زبدة المقال‌، از عبد اللَّه بن صالح سماهيجى كه ارجوزه‌اى است در يكهزار بيت (سطر) در احوال راويانى كه شناختن آنها احتياج به كاوش دارد. مبناى آن، آراى شيخ سليمان بن عبد اللَّه ماحوزى است.[٤]

شيخ آقا بزرگ، از اين اثر با عنوان أرجوزة فى الرجال و رجال شيخ عبد اللَّه ياد مى‌كند.[٥]

[١]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ١٠، ص ١٥٨- ١٨٧( ش ٣٨٠٤- ٣٨٠٦).

[٢]. الذريعة، ج ١٠، ص ١١٧.

[٣]. أعيان الشيعة، ج ٨، ص ٥٣؛ الذريعة، ج ١، ص ٥١٤ و ج ١، ص ٤٣٧- ٤٣٨.

[٤]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ٨، ص ٣٣٩( ش ٥٦٦٠).

[٥]. الذريعة، ج ١، ص ٤٧٤ و ج ١٠، ص ١٢٨.