تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٨٩ - ١ - ٣ - ٢ نگارش مناقب، فضايل و شرح حال معصومان عليهم السلام

٣- ٢. موضوعات خاص‌

در اين بند، آن دسته از آثار حديثى را كه بر اساس موضوع تدوين يافته است، ذكر مى‌كنيم. اين موضوعات عبارت‌اند از:

١. نگارش مناقب، فضايل و شرح حال معصومان عليهم السلام‌

٢. اعتقادات، آداب و اخلاق‌

٣. تفاسير روايى‌

٤. ادعيه و زيارات.

١- ٣- ٢. نگارش مناقب، فضايل و شرح حال معصومان عليهم السلام‌

مناقب، جمع «منقبت» است و در لسان العرب به معناى اخلاق آمده است: «فى فلانٍ مناقب جميلةٌ أى أخلاق جميلة» و «هو حَسَنُ النقيبة أى حُسن الخليقة».[١]

نيز در معناى آن گفته‌اند: «آنچه از خصلت‌هاى نيك و هنرهايى كه موجب ستودگى مى‌گردد»[٢]

و اصطلاحاً براى مدايح و فضايل امامان شيعه عليهم السلام به كار مى‌رود.

ستودن وارستگان، رسولان الهى و امامان حق و ذكر فضايل آنان، به جهت آثار هدايت‌بخشى كه بر آن مترتّب است، بخشى از فرهنگ قرآن كريم را به خود اختصاص داده و خداوند متعال، در جاى جاىِ كتاب خود، به ذكر فضايل بندگان صالح خويش مى‌پردازد.[٣]

از آن جا كه تبيين فضائل ائمّه عليهم السلام، موجب شناخت مردم نسبت به آنان و روى آوردن به آن ستارگان هدايت مى‌شد و از سوى ديگر، مدّعيان دروغين خلافت براى‌

[١]. لسان العرب،« ذيل نقب».

[٢]. فرهنگ معين، ذيل« منقبت».

[٣]. ص، آيه ٤٥- ٤٨، ٣٠؛ قلم، آيه ٤؛ احزاب، آيه ٣٣.