حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٧٨
بررسى دقيق براى پاسخ دادن به اين سؤال ، نشان مى دهد كه ايثار ، ريشه اى جز ايمان نمى تواند داشته باشد . تقويت صفات نيكويى كه به صفت ايثار منتهى مى شوند نيز تنها در سايه ايمان ، امكان پذير است . از اين رو ، در مكاتب مادّى ، سخن گفتن از ارزش هاى اخلاقى ، شوخى اى بيش نيست و هدفى جز فريب دادن و گم راه كردن افكار عمومى ندارد. بر اين پايه ، هر چه ايمان در وجود انسانْ تقويت شود ، به خصلت ارزشمند ايثار ، نزديك تر مى گردد و به فرموده امام على عليه السلام ، انسان ، در بالاترين مراتب ايمان ، ايثارگر مى شود [١] و به گفته امام صادق عليه السلام ، مؤمنانِ كامل هستند كه در سختى ، ديگران را بر خود ، مقدّم مى دارند [٢] و هر چه ايمان ، كامل تر شود ، قدرت ايثارگرى در انسان ، افزون مى گردد تا به مرتبه ايثار جان و جانبازى مى رسد.
آثار ايثار
ايثار ، نقطه مقابل استئثار (انحصارطلبى) است . هر چه استئثار براى جامعه مطلوب انسانى ، زيانبار ، و براى وحدت و انسجام آن ، ويرانگر است ، [٣] ايثار ، سودمند و سازنده است. اسلام ، در مقابل مكاتب مادّى كه فرهنگ خودخواهى و خودپرستى را تبليغ و ترويج مى كنند ، خودخواهى را ريشه مفاسد فردى و اجتماعى مى داند و با ترويج فرهنگ ايثار و از خودگذشتگى مى خواهد اين ريشه خطرناك را بخشكاند. البتّه با يك نگاه دقيق و عميق ، در مى يابيم كه اسلام ، با اين اقدام ، خودخواهى فطرى انسان را هدايت ، و منافع واقعى و درازْمدّت او را تأمين كرده است. انسان هاى ايثارگر ، در واقع ، خود را مى سازند و منافع حقيقى و هميشگى خود را
[١] . ر . ك : دانش نامه ميزان الحكمه : ج ١ ص ١٢٩ ح ١٥ .[٢] . ر . ك : دانش نامه ميزان الحكمه : ج ١ ص ١٣٩ ح ٤١ .[٣] . ر . ك : دانش نامه ميزان الحكمه : ج ١ ص ٢٠٥ (استئثار (انحصارطلبى) / درآمد) .