در نضرة النعيم ، زير عنوان: «عواملى كه بر ايثار ، مساعدت مى كنند»، آمده است: ١ . بزرگداشت حقوق : اگر حقوق در نظر انسان ، بزرگْ داشته شود ، آن را كاملاً رعايت مى كند و به آن ، جامه عمل مى پوشاند و تباه كردن آن را ناگوار مى داند و مى داند كه اگر به مقام ايثار نرسد ، حقوق را چنان كه شايسته است ، رعايت نمى كند . بنا بر اين ، ايثارش را براى مراقبت از حقوق ، قرار مى دهد . ٢ . نفرت از خسّت : هر گاه انسان از خسّت ، نفرت پيدا كند و آن را زشت بشمارد ، خود را ملزم به ايثار مى كند و راهى براى نجات از اين نفرت كينه آلود ، جز با ايثار ، براى خود نمى يابد . ٣ . ميل به مكارم اخلاقى : انسان ، بر حسب تمايل به ارزش هاى اخلاقى ، ايثار مى ورزد ، براى اين كه ايثار ، برترين درجه ارزش هاى اخلاقى است . [٢] به نظر مى رسد كه در ريشه يابى اسباب ايثار ، اين مقدار ، كافى نيست . درست است كه امورى مانند: بزرگداشت حقوق ، بيزارى از بخل و رغبت به ارزش هاى اخلاقى (مكارم اخلاق) در پيدايش خصلت ارزشمند ايثار ، مؤثّر است ، ليكن مسئله اصلى ، اين است كه اين خصوصياتى كه موجبات ايثار شمرده شده اند، چگونه در انسان تحقّق پيدا مى كنند و چه كسى به خاطر رغبت به ارزش هاى اخلاقى و نفرت از حرص و خِسّت ، و براى رعايت حقوق ديگران ، اقدام به ايثار مى نمايد و خواست ديگران را بر خواست خود ، مقدّم مى دارد؟

[١] . كتاب من لايحضره الفقيه : ج ٢ ص ٢٠٢ ح ٢١٣٨ ، الأمالى ، صدوق : ص ٤٤١ ح ٢٢ ، الخرائج و الجرائح: ج ٢ ص ٥١٤ ح ٢٦ ، روضة الواعظين: ص ٣٣٤ ، بحار الأنوار : ج ٩٩ ص ٣ ح ٣ ، الكافى: ج ٣ ص ٧١ ح ٧ .[٢] . نضرة النعيم: ج ٣ ص ٦٣٠ (به نقل از : مدارج السالكين ، ابن قيّم ، با اندكى تصرّف) .[٣] . ر . ك : دانش نامه ميزان الحكمه : ج ١ ص ١٢٩ ح ١٥ .[٤] . ر . ك : دانش نامه ميزان الحكمه : ج ١ ص ١٣٩ ح ٤١ .