حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٩٣
٣١ / ٤
ترغيب به يادداشت كردن بدهكارى ها
قرآن
«اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هر گاه به وامى تا سررسيدى معيّن، با يكديگر معامله كرديد، آن را بنويسيد. و بايد نويسنده اى [ صورت معامله را ]بر اساس عدالت، ميان شما بنويسد. و هيچ نويسنده اى نبايد از نوشتن خوددارى كند؛ همان گونه [ و به شكرانه آن ]كه خدا او را آموزش داده است. و كسى كه بدهكار است ، بايد املا كند و او (نويسنده) بنويسد. و از خدا كه پروردگار اوست، پروا نمايد و از آن، چيزى نكاهد. پس اگر كسى كه حق بر ذمّه اوست، سفيه يا ناتوان است، يا خود نمى تواند املا كند، پس ولىّ او بايد با [ رعايت ] عدالت، املا نمايد. و دو شاهد از مردانتان را به شهادت بطلبيد. پس اگر دو مرد نبودند، مردى را با دو زن، از ميان گواهانى كه [ به عدالت آنان ] رضايت داريد ، [ گواه بگيريد ] تا [ اگر ] يكى از آن دو [ زن ] فراموش كرد، [ زنِ ] ديگر، وى را يادآورى كند. و چون گواهان احضار شوند، نبايد خوددارى ورزند. و از نوشتن[ ـِ بدهى ] چه خُرد باشد يا بزرگ، ملول نشويد، تا سررسيدش [ فرا رسد ]. اين [ نوشتن ] ، نزد خدا عادلانه تر و براى شهادت ، استوارتر، و براى اين كه دچار شك نشويد، [ به احتياط ] نزديك تر است، مگر آن كه داد و ستدى نقدى باشد كه آن را ميان خود [ دست به دست ] برگزار مى كنيد. در اين صورت، بر شما گناهى نيست كه آن را ننويسيد. و [ در هر حال ، ] هر گاه داد و ستد كرديد، گواه بگيريد. و هيچ نويسنده و گواهى نبايد زيان ببيند، و اگر چنين كنيد، از نافرمانى شما خواهد بود. و از خدا پروا كنيد، و خدا [ بدين گونه ] به شما آموزش مى دهد، و خدا به هر چيزى داناست» .
حديث
٦١٠٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : چند گروه اند كه دعايشان مستجاب نمى شود، از جمله كسى كه وام مدّت دار به كسى بدهد؛ امّا آن را يادداشت نكند يا چند گواه نگيرد .
٣١ / ٥
نهى از تعلّل در پرداخت بدهى
قرآن
«و اگر در سفر بوديد و نويسنده اى نيافتيد، وثيقه اى بگيريد؛ و اگر برخى از شما برخى ديگر را امين دانست، پس آن كس كه امين شمرده شده، بايد سپرده وى را بازپس دهد؛ و بايد از خداوند كه پروردگار اوست، پروا كند. و شهادت را كتمان مكنيد، و هر كه آن را كتمان كند، قلبش گناهكار است؛ و خداوند به آنچه انجام مى دهيد، داناست» .