مردم ، سه دسته اند : دنياگريز و دنياخواه و شكيبا . دنياگريز ، هر گاه دنيا به او برسد ، شاد نمى شود و هر گاه از دستش برود ، برايش غم نمى خورد . شكيبا ، دنيا را قلبا آرزو مى كند؛ امّا چون به چيزى از آن برسد ، جانش از آن روى بر مى گرداند ؛ زيرا از فرجام بد آن ، آگاه است . و دنياخواه ، اهمّيتى نمى دهد كه از طريق حلال به دنيا رسد ، يا از حرام .

دو . نشانه هاى زهد

احاديث اسلامى ، براى آن كه هر كس نتواند ادّعاى زهد (بى رغبتى) نسبت به دنيا كند و مدّعيان دروغين از زاهدان راستينْ باز شناخته شوند و با وجود اين كه حقيقت زهد ، بى رغبتى است ، [١] بجز در مواردى نادر ، اين صفت را از طريق آثار آن ، تعريف و تبيين كرده اند . [٢] ساده ترين نشانه زهد (بى رغبتى) ، مصرف اندك است . نمى توان باور كرد كه كسى از غذايى كه ميل ندارد ، فراوان مصرف كند . در بحث از مفهوم لغوى «زهد» نيز گذشت كه قِلّت ، در معناى زهد ، تنيده شده است . بنا بر اين ، هر چند حقيقت زهد ، بى رغبتى قلبى است ، امّا بى ترديد ، جلوه اين خصلت روحى ، بايد در زندگى به صورت ساده زيستى و پرهيز از اسراف ، تجمّل گرايى ، تشريفات (و حدّ اقل ، اجتناب از محرّمات ) نمايان باشد . بر اين پايه ، زهد ، تنها جنبه اخلاقى و قلبى ندارد؛ بلكه بُعد عملى نيز دارد و زاهد ، كسى است كه اِعراض قلبى از دنياى نكوهيده را با اِعراض عملى ، همراه نموده است .

[١] . ر. ك : دنيا و آخرت از نگاه قرآن و حديث : بخش سوم / فصل يكم / نشانه هاى زهد .[٢] . ر. ك : دنيا و آخرت از نگاه قرآن حديث : بخش سوم / فصل يكم : تعريف زهد و تحريف آن / بى رغبتى .