حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٥٨٥
١٨ / ٥
آنچه قلب مسلمان در آن ، خيانت نمى كند
٦٥٩٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : سه چيز است كه دلِ هيچ مرد مسلمانى در آنها خيانت روا نمى دارد : [١] خالص گردانيدن عمل براى خدا ، خيرخواهى [و صداقت] نسبت به زمامداران ، و همراهى با جامعه مسلمانان؛ زيرا دعاى آنها، زود مستجاب مى شود .
٦٥٩٤.امام صادق عليه السلام : پيامبر صلى الله عليه و آله در مراسم مِناى حجّة الوداع ، در مسجد خَيف، خطبه اى ايراد فرمود و ابتدا حمد و ثناى الهى گفت و سپس فرمود : « ... سه كار است كه دلِ هيچ مرد مسلمانى نسبت به آنها خيانت روا نمى دارد : خالص گردانيدن عمل براى خدا ، خيرخواهى [و صداقت] نسبت به پيشوايان مسلمانان ، و همراهى با جماعت آنان؛ زيرا دعوت و رسالتشان، ديگران را نيز در ميان مى گيرد» .
١٨ / ٦
هشدار نسبت به خيانت در غنيمت [٢]
قرآن
«و هيچ پيامبرى را نَسِزَد كه خيانت ورزد، و هر كس خيانت ورزد، روز قيامت با آنچه در آن خيانت كرده ، مى آيد . آن گاه به هر كس [ پاداش ] آنچه كسب كرده، به تمامى داده مى شود، و بر آنان ستم نمى رود» .
حديث
٦٥٩٥.الدرّ المنثور ـ به نقل از ابن عبّاس ـ: آيه «و هيچ پيامبرى را نسزد كه خيانت ورزد» ، درباره روانداز قرمزرنگى نازل شد كه روز بدر ، ناپديد شد و بعضى گفتند : شايد پيامبر خدا ، آن را برداشته باشد. پس خداوند ، اين آيه را نازل فرمود : «هيچ پيامبرى را نَسِزد كه خيانت ورزد ... » .
[١] . ابن اثير ، در توضيح واژه «لا يُغِلُّ» كه در متن عربى اين حديث آمده ، مى گويد: اين كلمه از باب افعال («اغلال» به معناى خيانت در هر چيزى) است . به صورت «يَغِلُّ» نيز روايت شده كه از «غِلّ» است ، به معناى كينه و بدخواهى ؛ يعنى هيچ گونه كينه اى به دل او راه پيدا نمى كند كه از حق ، دورش كند. به صورت «يَغِلُ» (بدون تشديد لام) نيز روايت شده كه از مادّه «وغول» به معناى داخل شدن در بدى است و معناى حديث اين است كه اين سه كار ، موجب اصلاح دل هاست و هر كه به آنها چنگ در زند، دلش از خيانت و دغلى و بدى پاك مى ماند. «عليهنّ» نيز حاليه است و تقدير آن ، چنين است : «لا يغل كائناً عليهنّ قلب مسلم ؛ دل مسلمان ، در حالى كه اين سه عمل را رعايت كند ، دچار خيانت و دغلى و بدى نمى شود» .[٢] غُلول كه در عنوان عربى آمده ، عبارت است از دزدى و كِش رفتن از غنايم، پيش از تقسيم آنها . م .