هرچند از استيفاى حقوق مردم ، جلوگيرى كنند) ؛ (١٣) باب وجوب ملازمة جماعة المسلمين عند ظهور الفتن و فى كلّ حال ، و تحريم الخروج على الطاعة و مفارقة الجماعة (باب وجوب همراهى با جماعت مسلمانان ، هنگام آشكار شدن فتنه ها و در هر حالى ، و نيز حرمت خروج بر حاكم و جدا شدن از جماعت مسلمانان) . [١] بر اساس اين احاديث ، شافعى ، مالك و احمد بن حنبل ، فتوا داده اند كه شكيبايى بر جور حاكم ، واجب است . احمد بن حنبل فتوا داده است كه: قيام مسلّحانه عليه اُمرا جايز نيست ، هرچند ظالم باشند . [٢] در شرح الموطّأ آمده است كه رأى مالك و جمهور اهل سنّت ، اين است كه : هر گاه امام ظلم كند ، باز هم اطاعت ، بهتر از خروج است . [٣] باقلانى مى گويد: جمهورِ اثبات گرايان و اهل حديث گفته اند: امام با اين چيزها [يعنى فسق ، ظلم ، غصب اموال ، تعدّى به جان مردم ، پايمال كردن حقوق و معطّل كردن حدود الهى ]خلع نمى شود ، و قيام عليه او واجب نيست ؛ بلكه واجب است نصيحت كردن او و ترساندنش از عذاب الهى و اطاعت نكردن از او در آن جا كه دعوت به معصيت خدا مى كند . آنان در اين باره، به احاديث فراوان و مشابهى از پيامبر صلى الله عليه و آله و اصحاب ايشان استدلال كرده اند كه درباره اطاعت از پيشوايان ، هرچند ستم كنند و بيت المال را به انحصار خود درآورند ، وارد شده است . [٤]

[١] صحيح مسلم : ج ٣ ص ١٤٧٤ ـ ١٤٧٥ .[٢] مناقب الإمام أحمد بن حنبل ، ابن جوزى : ص ١٧٦ ، تاريخ المذاهب الإسلاميّة : ص ٩٠ .[٣] تاريخ المذاهب الإسلاميّة : ص ٩٠ .[٤] تهميد الأوائل و تلخيص الدلائل ، باقلانى : ص ٤٧٨ . نيز ، ر . ك : شرح صحيح مسلم ، نَوَوى : ج ١٢ ص ٤٦٦ .