دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٤١
١٣.امام صادق عليه السلام : هر كس به تو امانتى سپرد ، آن را به او بازگردان ، و كسى كه به تو خيانت [در امانت] كرده است ، تو به او خيانت مكن .
١ / ٤
پس دادن امانت ، حتّى به تبهكار
١٤.تفسير الطبرى ـ به نقل از سعيد بن جُبَير ـ :چون اين آيه فرود آمد : «و از اهل كتاب ، كسى است كه اگر او را بر خروارى مال ، امين شِمُرى ، آن را به تو باز مى گردانَد . و از آنان كسى است كه اگر او را بر دينارى امين شِمُرى ، آن را به تو پس نمى دهد ، مگر آن كه دائما بر [سر ]وى به پا ايستى . اين ، بدان سبب است كه آنان گفتند : در مورد كسانى كه كتاب آسمانى ندارند ، بر زيان ما راهى نيست» ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «دشمنان خدا دروغ مى گويند . هر آنچه [از عادات و رفتار] در جاهليت بود ، زيرپاى من [و بى اعتبار ]است ، مگر امانتدارى كه بايد امانت را به [صاحبش ]نيكوكار و تبهكار ، [١] بازگرداند» .
١٥.امام باقر عليه السلام : سه چيز است كه خداوند عز و جل در آنها به هيچ كس رخصت [خلاف ]نداده است : برگرداندن امانت به نيكوكار و تبهكار ؛ وفا كردن به پيمان با نيكوكار و تبهكار ؛ و نيكى كردن و فرمان بُردارى از پدر و مادر ، نيكوكار باشند يا تبهكار .
١٦.امام صادق عليه السلام : خداوند عز و جل هيچ پيامبرى را برنينگيخت ، مگر با راستگويى ، و بازگرداندن امانت به نيكوكار و بدكار .
١٧.الأمالى ، طوسى : يحيى بن علاء و اسحاق بن عمّار ، در باره امام صادق عليه السلام گفتند : ايشان ، هيچ گاه با ما خداحافظى نكرد ، مگر آن كه به دو مطلب ، توصيه مان كرد [و فرمود] : «بر شما باد راستگويى و بازگردانيدن امانت به نيكوكار و بدكار ؛ زيرا اين دو خصلت ، كليد روزى اند» .
[١] كلمه «الفاجر» كه در متن عربى حديث آمده ، بدين معانى به كار رفته است : تبهكار ؛ منحرف از حق ؛ نافرمان از خدا ؛ كسى كه مرتكب معاصى و گناهان مى شود ؛ زناكار ؛ دروغگو .