يكصد آيه يكصد درس - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٠
الف- مقدرات ثابت: كه بدون ترديد واقع مىشود و تغيير و تبديل در آن راه ندارد.
اين مقدرات در «ام الكتاب» يا «لوح محفوظ» ثبت است و هيچكس را جز خداوند بر آن احاطه نيست؛ مگر به اذن خدا.
ب- مقدرات قابل تغيير: كه خداوند آنها را تابع شرايط و مصالح قرارداده و ممكناست با حصول آن شروط حاصل شود يا با حاصل شدن شرايط ديگر، تقدير ديگرى واقع گردد.
اين تقديرات در «لوح محو و اثبات» ثبتشده و بندگانى به اذن خداوند بر آن اطلاع مىيابند.
البته مآل و مرجع اين لوح، همان لوح محفوظ و تغييرات محو و اثباتى در اين لوح به مقتضاى لوح محفوظ است، و به همين جهت لوح محفوظ را «امالكتاب» ناميدهاند.
يكصد آيه يكصد درس ٩٠ برخورد منطقى و مؤدبانه با مخالفان ص : ٨٩ از اين آيه شريفه استفاده مىشود كه چنين نيست كه اگر خداوند تقديرى مقرّر فرمود، ديگر نتواند آن را تغيير دهد. او فاعل اختياردارى است كه آنچه بخواهد مىكند «يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ».
البته همچنانكه خودش فرموده افعال او گزاف نيست و برحسب مصالح و مفاسد واقعى است.
حضرت على عليه السلام پيرامون تفسير اين آيه از رسول خدا صلى الله عليه و آله پرسش كرد؛ آن حضرت فرمود:
ديدگانت را با تفسير آن روشن مىكنم و ديدگان امتم را كه بعد از من مىآيند با تفسير آن روشن مىسازم، و آن اين است كه صدقه در صورتى كه با شرايطش انجام شود و احسان به پدر و مادر و بهطور كلى كار نيك كردن، شقاوت را به سعادت مبدل نموده، عمر را طولانى و از پيشامدهاى بد جلوگيرى مىكند. «١» پاسخ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اشاره به همه مقدرات قابل تغيير است كه گاهى بعضى اعمال سبب تغيير آنها مىگردد.
مسأله بداء از ديدگاه شيعه شيعه به استناد آيه فوق، معتقد به «بداء» است و عدهاى از علماى اهل تسنن بهعلت