از ناحيه انبيا به آنها رسيده دقت نكرده و در نتيجه آن را نپذيرفته‌اند. اين يك واقعيت است كه تا انسان خودش تصميم بر حق‌طلبى و حق‌يابى نداشته باشد، حرف ديگران در وى اثر ندارد. قرآن كريم پس از شمردن آيات خدا و نشانه‌هاى ربوبيّت خداى متعال، آنها را نشانه‌اى جهت افراد شنوا معرفى مى‌كند.
«انَّ فى‌ ذلِكَ لَاياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ» «١» بدرستى كه در آن مطلب (خواب در شب و كسب و كار در روز) نشانه‌هايى (از قدرت خدا) است، البته براى مردمى كه بشنوند.
تعقّل‌ دومين حسرتى كه دوزخيان به آن مبتلايند، اينكه چرا در دنيا عقل خود را به كار نبسته و از آن استفاده‌نكرده‌اند. منظوراز عقل، همان نيروى تشخيص خير از شرّ و سودمند از زيانبار است.
از امام صادق (ع) سؤال شد كه عقل چيست؟ آن حضرت (ع) فرمود:
«ما عُبِدَ بِهِ الرَّحْمنُ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجَنانُ» «٢» عقل چيزى است كه به وسيله آن خدا پرستش شود و بهشت به دست آيد.
خداوند اين موهبت را در تمام انسانها به امانت نهاده و انسان مى‌تواند از آن استفاده كند و راه را از چاه تشخيص داده و هدايت شود يا اينكه خود را در شهوات و غرايز محدود كند و عقل را به كار نبندد و خود را در زمره زيانكاران قرار دهد. قرآن كريم در موارد بيشمارى خردمندان رامورد خطاب قرار داده و مسائل مهم تشريعى و تكوينى را با آنان در ميان نهاده است:
يكصد آيه يكصد درس ١٨٢ برگ عيشى به گور خويش فرست‌ «كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ اياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ» «٣»