يكصد آيه يكصد درس - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٢
دهم، [و همگى گفتند] پروردگارا بر تو توكل كرديم و به سوى تو بازگشتيم كه بازگشت همه به سوى توست.
برائت از كافران و معبودهاى دروغين در اين آيات، خداى متعال براى مؤمنان و ياران پيامبر (ص) در مورد بيزارى و برائت از كافران و ترك دوستى با مشركان، حضرت ابراهيم (ع) و ياران او را به عنوان اسوه مطرح مىكند و مىفرمايد: حضرت ابراهيم (ع) و يارانش از قومشان كه ايمان نياورده بودند، دورى جسته و با تأكيد به آنها فهماندند كه تا ايمان به خداى يكتا نياورده و دست از شرك و بتپرستى برندارند، هرگز رابطه دوستى بينشان برقرار نخواهد شد. اين مخالفت هم قلبى بود؛ زيرا گفتند: «بَدابَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَ الْبَغْضاءُ» و هم زبانى بود؛ زيرا به قومشان گفتند: «انَّا بُرَاؤُا مِنْكُمْ وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» و هم در عمل آن را نشان دادند و از آنان دورى گزيدند.
خداوند اينان را به عنوان الگو و اسوه براى جامعه اسلامى معرفى مىكند تا مسلمانان سختيها و فشارها را تحمل كرده، تمايلى به كافران و مشركان پيدا نكنند و تا وقتى كه آنها دست از مسير انحرافىشان برنداشتهاند، رابطهاى با آنها برقرار نكنند و به آنها رونياورند و اين درس صبر و استقامت است به كسانى كه به خداى يكتا ايمان آوردهاند.
حال، ببينيم استغفار حضرت ابراهيم (ع) براى عمويش چه حكمى داشت؟ آيا اين عمل او استثنايى از قانون برائت بود؟ در جواب بايد گفت: استغفار حضرت ابراهيم (ع) براى عمويش آزر به خاطر عمل به وعدهاى بود كه به او داده بود، زيرا در ابتدا وقتى آزر او را به خاطر توحيد و دورى از بتپرستى از خود راند، حضرت ابراهيم (ع) براى نرمكردن قلب او و تجديد محبت در جواب وى فرمود: «بزودى من از پروردگارم برايت آمرزش مىخواهم، زيرا او به من مهربان است.» «١» در آن زمان اصرار آزر بر بتپرستى يقينى نشده بود و اين وعده در حقيقت راهى بود كه حضرت ابراهيم (ع) براى جذب و هدايت عمويش پيمود، ولى وقتى مشخص شد كه او بر شرك و گمراهى خود اصرار