يكصد آيه يكصد درس - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٣
تُزَكّيهِمْ بِها» يعنى تو با «گرفتن زكات» آنها را پاك مىكنى و رشد مىدهى، اين دستور، اشاره به دو بعد، تربيتى و اجتماعى زكات دارد.
در بعد تربيتى، مؤمنان با پرداخت زكات از دنياپرستى، بخل و امساك، پاك مىشوند و نهال نوعدوستى، سخاوت و توجه به حقوق ديگران در آنها پرورش مىيابد.
در بعد اجتماعى، با پرداخت زكات، مفاسد و آلودگيهايى كه به خاطر فقر و اختلاف شديد طبقاتى و محروميت گروهى از جامعه ايجاد مىشود، از بين رفته، صحنه اجتماع از اين آلودگيها پاك مىشود و نيز همبستگى اجتماعى و رشد و پيشرفت اقتصادى در پرتو اينگونه برنامهها، تأمين مىگردد. بنابراين، حكم زكات هم «پاك كننده فرد و اجتماع است (تُطَهِّرُهُمْ) و هم رشد دهنده بذرهاى فضيلت در افراد و هم سبب پيشرفت جامعه (تُزَكّيهِمْ) و اين رساترين تعبير درباره زكات است.» «١» قدردانى و سپاس، مايه آرامش روان خداوند در پايان آيه، خطاب به پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد:
«وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ انَّ صَلوتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ» بر آنها (در برابر انجام واجبات «زكات») درود بفرست، بدرستى كه درود و سلام تو بر آنها مايه آرامش (روانى) آنهاست.
اين فرمان الهى، بيانگر اين است كه حتى بايد در برابر انجام وظايف واجب از مردم تشكر و قدردانى نمود.
در روايات آمده است كه وقتى مردم، زكات خود را به خدمت پيامبر مىآوردند پيامبر صلى الله عليه و آله با جمله «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِمْ» به آنها دعا مىكرد. اين دعا مايه آرامش خاطر آنها مىباشد، چرا كه از پرتو اين دعا، رحمت الهى، بر دل و جان آنها نازل مىشود، بگونهاى كه آن را احساس مىكنند، و نيز درمىيابند كه اگر بظاهر چيزى را از دست دادهاند بهتر از آن را به دست آوردهاند. «٢»