يكصد آيه يكصد درس - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٨
قرآن شريف مىفرمايد: در سرگذشت آنان (يوسف و برادرانش و ديگر اقوام) عبرتها و درسها براى خردمندان است. «١» . سنت الهى در مهلت دادن به كافر و بخيل . «وَ لا يَحْسَبنَّ الَّذينَ كَفَرُوا انَّما نُمْلى لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ أِنَّما نُمْلى لَهُمْ لِيَزْدادُوا أِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهينٌ وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذينَ يَبْخَلُونَ بِما اتيهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ ما بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لِلَّهِ ميراثُ السَّمواتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبيرٌ» «٢» كسانى كه كافر شدند، نپندارند مهلتى كه به آنان مىدهيم، برايشان بهتر است. تنها بدين جهت به آنان مهلت مىدهيم تا بر طغيان و گناه خويش بيفزايند و براى آنان عذابى است خفتبار و آنان كه از دادن آنچه خدا از فضل خود به آنان عطا كردهاست، بخل مىورزند، گمان نكنند كه اين برايشان خير است، بلكه شر است. آنچه به آن بخل ورزيدهاند، بزودى در قيامت، بر گردنشان طوق خواهد شد. ميراث آسمانها و زمين از آن خداست و خدا به آنچه انجام مىدهيد، آگاه است.
در آيه اول، كه پس از جنگ احد نازل شده، به كافرانى كه مست پيروزى بر مسلمانان بودند، هشدار داده و اعلام مىنمايد كه فرصت به دست آمده را به نفع خود حساب نكنند و بدانند كه عاقبت كارشان، عذاب الهى است.
با بررسى آيات قرآن به دو سنت برمىخوريم كه هر دو با تفاوت اندك داراى يك معنى هستند و آن «سنّت املاء» و «سنّت استدراج» است.
سنّت املاء املاء به معناى مهلت دادن است. خداوند براى هر قومى اجلى قرار داده است و در مدت عمرشان نيز كسانى را براى هدايت آنان مبعوث مىكند. آنان اگر از رسول الهى تبعيت كردند، خداوند نعمتهاى خود را به آنها ارزانى خواهد داشت و به سعادت ابدى نيز خواهند رسيد، ولى اگر دست به طغيان و نافرمانى زدند چنين نيست كه همه آنها را