.
ستم به انسانها از خود انسانهاست نه از خدا . «انَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ انْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ» «١» خداوند به مردم ظلم نمى‌كند و ليكن اين مردم هستند كه به خويشتن ظلم مى‌كنند.
كرى و كورى قلب‌ اين آيه در حقيقت، پاسخى است به آنچه در دو آيه پيش ذكر شد. از اين رو لازم است اشاره‌اى به مطالب آن آيات بكنيم.
در دو آيه قبل؛ خطاب به رسول اكرم صلى الله عليه و آله آمده‌است كه اى پيامبر! بعضى از كفّار و منكران به سخن تو گوش مى‌دهند و كلام تو را مى‌شنوند، ولى گوش قلبشان كر است و تو نيز نمى‌توانى كلامت را به‌آنها بفهمانى. كلام تو- قرآن- معجزه صدق و حق‌است و آنها با گوش سر اين كلام را مى‌شنوند، ولى چون گوش قلبشان كر است آن را نمى‌فهمند. همچنين بعضى به تو مى‌نگرند معجزات و كارهايت را كه مبتنى بر حقيقت است مى‌بينند. اما چون چشم دلشان كور است، بصيرت، بينايى و شناخت پيدا نمى‌كنند و هدايت نمى‌شوند. بسيارند كسانى‌كه چشم و گوش ظاهرشان سالم يكصد آيه يكصد درس ٨٠ مقدرات ثابت و قابل تغيير ص : ٧٩ است، ولى قلب آنان مريض‌است. حقايق و نشانه‌هاى خدا را در جهان هستى مشاهده مى‌كنند و آيات خدا را به گوش مى‌شنوند، ولى قلبشان نه مى‌شنود و نه مى‌بيند؛ اينها همان مرده‌دلانى هستند كه زمينه و استعداد هدايت يافتن را از دست داده‌اند. قرآن آنان را چنين توصيف كرده است: دلهايى دارند كه با آن فهم نمى‌كنند و چشمهايى كه با آن نمى‌بينند و گوشهايى كه با آن نمى‌شنوند، آنها همچون چهارپايان، بلكه گمراه‌ترند. «٢» ظلم بر خويشتن‌ ممكن است اين سؤال به ذهن آيد كه چرا قلب آنان كور و كر شده است؟ آيا اين‌