يكصد آيه يكصد درس - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٤
.
عرضه اعمال . «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ الى عالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ» «١» بگو عمل كنيد! خداوند و فرستاده او و مؤمنان، اعمال شما را مىبينند و بزودى بهسوى داناى نهان و آشكار بازگردانده مىشويد و شما را به آنچه عمل مىكرديد، خبر مىدهد.
اين آيه بر چند مطلب دلالت دارد:
١- خدا و پيامبر و مؤمنان دراين دنيا و قبلاز محكمه قيامت، اعمال ما را خواهندديد، چون بعد از اين كه فرمود: خدا، پيامبر و مؤمنان اعمال شما را خواهند ديد مىفرمايد:
و سپس به محكمه الهى بازگردانده خواهيد شد و خداوند از اعمال شما خبر خواهد داد.
پس رؤيت خدا، پيامبر و مؤمنان قبل از قيامت و در اين دنياست. «٢» رواياتى نيز كه در ذيل اين آيه وارد شده دلالت دارد كه اعمال ما بر پيامبر و امامان عليهم السلام عرضه مىشود. «٣» ٢- رؤيت در اين آيه، بهمعناى ديدن است نه به معناى علم، چون علم خداوند به اعمال ما قبل از صدور اعمال حاصل است ولى تا اعمال از ما صادر نشده رؤيت آنها محال است و به همين جهت هم فرمود: «سَيَرى» يعنى در آينده كه اعمال از شما سربزند خدا و ... آنها را مىبينند. «٤» بهعبارت ديگر منظور از رؤيت خداوند نسبت به اعمال، علم و بينايى فعلى خداوند است كه از صفات فعل و خارج از ذات حق هستند. ثبوت اين رؤيت و بينايى متوقف است به وجود يافتن آنچه كه متعلق ديدن است و تا زمانى كه افعال ما در خارج محقق