يكصد آيه يكصد درس - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٧
معناى كيل و بخس كيل بهمعناى مقياسى است كه جنس را از نظر حجم با آن مىسنجند و كلمه «بخس» بهمعناى نقص در وزن و اندازهگيرى است. «١» دعوت به اجتناب از كمفروشى حضرت شعيب عليه السلام قوم خود را پس از دعوت به توحيد (كه اساس و پايه دين است)، ابتدا به وفاى به كيل و ميزان و اجتناب از كمفروشى دعوت كرده است و آنگاه آنان را از فساد در زمين، برحذر داشته است، چون برخلاف فطرت انسان است.
منظور از فساد در زمين گناهانىاست كه باعث سلب امنيت مالى و جانى دراجتماع مىگردد.
جمله «ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ» علت براى اين دو دعوت است، زيرا وفاى به كيل و وزن و بر هم نزدن نظم اقتصادى و اجتماعى، براى جامعه انسانى بهتر است و سعادت دنيايى جامعه را بهتر تأمين مىكند.
اهميت رعايت حقوق مردم مسأله رعايت «كيل و وزن»، «پرهيز از كمفروشى» و «رعايت حق مردم» به قدرى در «تنظيم نظام اقتصادى جامعه» مهم و مؤثر است كه درجاهاى متعدد قرآن بدان اشاره شدهاست؛ از جمله در آيات ٨٤- ٨٦ سوره هود، آيات ١٨١- ١٨٤ سوره شعرا، و آيه ٣٥ سوره اسراء.
كمكارى، مصداق كمفروشى يكى از مصاديق كمفروشى، كمكارى است؛ يعنى كسى كه تعهد خدمت در سازمانى مىدهد، در حقيقت بخشى از ساعات فعال عمر خود را به آن سازمان مىفروشد، حال اگر در اين مدت، كمكارى كند، در واقع از وقت فروخته شده خود، كم گذاشته است.
متأسفانه مسأله كمكارى، دامنگير جامعه ما بخصوص بعضى از افراد شاغل در