يكصد آيه يكصد درس - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠
در جمله «لا اكْراهَ فِىالدّينَ» دو احتمال است: احتمال اول اينكه آيه شريفه در مقام بيان واقعيت، و خبردادن از آن است و مىفرمايد: دين نمىتواند اجبارى باشد، چون مربوط به قلب است.
احتمال دوم اينكه دستور باشد، يعنى به پيامبر فرموده كه كسى را به ايمان آوردن مجبور نكنيد، كه در اين صورت نيز با توجه به همان واقعيت، چنين دستورى داده است؛ يعنى مىفرمايد چون دين نمىتواند اجبارى باشد، پس شما هم خود را بيهوده زحمت ندهيد و مردم را وادار به ايمان آوردن نكنيد، چون اجبار شما فقط در ظاهر آنها اثر دارد، نه در باطنشان. «١» . محكم و متشابه . «هُوَ الَّذى انْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ امُّ الْكِتابِ وَ اخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَامَّا الَّذينَ فى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغاءَ تَأْويلِه وَ ما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ الَّااللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِىالْعِلْمِ يَقُولُونَ امَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ الَّا اوُلُوالْالْبابِ» «٢» اوست كه كتاب را بر تو فروفرستاد. بعضى از آيات آن محكم است كه آنها اصل كتاب است و بعضى ديگر، متشابه است. كسانى كه در دلهاى آنان ميل به باطل و انحراف است، به منظور فتنهجويى و تأويل قرآن، از متشابهات آن پيروى مىكنند، در حالى كه تأويل آن را جز خدا و راسخان در علم نمىدانند «٣» كه [راسخان در علم] مىگويند: به آن ايمان آورديم؛ تمام (آيات قرآن) از جانب پروردگار ماست و جز خردمندان، كسى متذكر نمىشود.