سنگلاخى است كه به قله كوه منتهى مى‌شود، «١» پس منظور از اقتحام عقبه اين است كه انسان به وسيله اعمالى كه ذكر مى‌شود، بايد از اين گذرگاه سخت بالا رود و به قله نجات و رستگارى برسد.
در اين آيات از تكليفهايى كه به گردن بندگان خداست، به عنوان «عقبه» ذكركرده، زيرا انجام اين تكليفها مخالفت با هواى نفس و صبر و تحمل لازم دارد، همچون بالارفتن از گذرگاهى سخت با شيبى زياد براى رسيدن به قله‌اى بلند. قرآن از بين تكليفها نيز دو تكليف مالى را مثال زده است. شايد از اين جهت كه تكليفهاى مالى گرانتر و سنگين‌تر است. «٢» چه بسا افرادى كه نماز مى‌خوانند، روزه مى‌گيرند و ... ولى در پرداخت خمس، زكات، كفارات و آزادكردن بندگان، كمك به نيازمندان و مثل آن به بهانه‌هاى مختلف متوسل مى‌شوند تا شانه از زير بار اين تكليفها خالى كنند.
ولايت سبب عبور از گردنه‌ در روايات، پذيرفتن ولايت امامان و به دل گرفتن محبت آنان، اقتحام و قدم‌گذاشتن در گذرگاه نجات بخش معرفى شده است، كه به يكى از اين روايات اشاره مى‌كنيم.
ابان بن تغلب گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: فدايت شوم! معناى اين آيه چيست؟ آن حضرت فرمود: كسى كه خدا او را به وسيله ولايت ما گرامى داشته، از آن گذرگاه عبور كرده است و ما (ائمه) آن گذرگاه هستيم كه كسانى كه از آن عبور كنند، نجات مى‌يابند ... سپس امام فرمود: آيا مى‌خواهى سخنى به تو بگويم كه از دنياو هرچه در آن است بهتر باشد؟ گفتم: بلى فدايت شوم. فرمود: خداى متعال كه مى‌فرمايد «آزاد كردن بردگان» همه مردم بنده آتش هستند، مگر تو و دوستانت كه خداوند شما را به وسيله ولايت ما از آتش، نجات بخشيده است. «٣»