شخص كافر مى‌گويد: اى كاش من خاك شده بودم.
«يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ» «١» اى كاش مرگ به كار من پايان داده بود.
سرانجام كه همه درها را به روى خود بسته مى‌بيند، مى‌گويد: اى كاش چيزى براى امروز خود پيش فرستاده بودم، يعنى عمل صالح و عبادتى انجام داده بودم يا مالى را در راه خدا خرج كرده بودم و امروز به كارم مى‌آمد؛ امّا اين سخنان بيهوده است. خداى متعال مى‌فرمايد: امروز چنان عذابى ببيند كه كسى مانند آن را نديده است. «٢» حيات و زندگى حقيقى‌ مفسران «٣» از اين آيه استفاده كرده‌اند كه چنين شخصى مى‌گويد: «لِحَياتى» براى زندگى‌ام و نمى‌گويد: «براى اين زندگى‌ام» يا «براى زندگى آخرت» و اين اطلاق مى‌فهماند كه حيات حقيقى و واقعى همان حيات آخرت است و حيات دنيايى نسبت به آن قابل ذكر نيست، چنان كه اين معنا در آيه ديگرى نيز آمده است:
«وَ ما هذِهِ‌الْحَياةُ الدُّنْيا الّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ انَّ الدَّارَ الْاخِرَةَ لَهِىَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ» «٤» اين زندگى دنيا جز سرگرمى و بازى نيست و به درستى كه حيات آخرت، زندگى است اگر بدانند.
پس در منطق قرآن، زندگى حقيقى آنجاست و پيام آيات اين است كه هر كس طالب سعادت خويش و داشتن زندگى راحت و توأم با سرور و رستگارى است، از هم اكنون بايد به فكر آنجا باشد و آنچه را كه براى آن حيات لازم است، همچون عمل صالح و طاعت و بندگى خدا و اصلاح اعتقادات فراهم كند و از انجام هر گونه كار نيك‌