شما وارد شد، به شما نرسيده است؟ همانان كه گرفتاريها و ناراحتيها «١» به آنها رسيد، و آنچنان ناراحت شدند كه پيامبر و افرادى كه ايمان آورده بودند گفتند: پس يارى خدا كى خواهد آمد؟ آگاه باشيد، يارى خدا نزديك است! شأن نزول‌ بعضى از مفسران مى‌گويند: در جنگ احزاب هنگامى كه ترس بشدت بر مسلمانان چيره شد و در محاصره قرار گرفتند، اين آيه نازل شده، همچنين گفته‌اند: هنگامى كه مسلمانان در جنگ احد شكست خوردند، «عبدالله ابن ابى» به آنها گفت: تا كى خود را به كشتن مى‌دهيد، اگر محمد صلى الله عليه و آله پيامبر بود خداوند ياران او را گرفتار اسارت و قتل نمى‌كرد. در اين موقع آيه مزبور نازل شد. «٢» ضرورت امتحان‌ «ابتلا» و «امتحان» از مفاهيم مهم تربيتى و جهان‌شناسى قرآن است. يكى از تصورهاى نابجا ولى رايج در ميان انسانها اين است كه اگر ما به صف نيكان و صالحان پيوستيم، مورد حمايت خدا خواهيم بود و در اين صورت نبايد به هيچ امر ناخوشايندى گرفتار شويم.
نادرستى اين پندار از آنجاست كه اگر پيروزى و آسايش همواره در جبهه مؤمنان و شكست و تلخ‌كامى در جناح كافران باشد، بسيارى از مردم اگر چه مؤمن نباشند براى كسب مزاياى مادى دنيوى به دروغ ادعاى ايمان مى‌كنند و بدين ترتيب، مؤمنان حقيقى با دروغگويان در يك صف و يك رتبه قرار مى‌گيرند، در حالى كه بايد اين دو صف از يكديگر جدا شود و اين امر در گرو آزمايش انسان با تحمل سختيها و مصيبتهاست. البته ابتلاءات سبب خالص شدن مؤمنان، رسيدن به پاداشهاى بزرگ اخروى و پاك شدن آنان از آثار و تبعات لغزشهايشان نيز مى‌شود.
خداوند براى تسلى و دلدارى مؤمنان به سرگذشت امتهاى گذشته و مشكلات آنان‌