كند. او طنين فرياد «كُلُّكُمْ راعٍ وَ كُلُّكُمْ مَسْؤُولٌ» «١» را هميشه در گوش خود احساس مى‌كند.
هر چه ايمان فرد قويتر باشد، احساس مسؤوليتش بيشتر است.
از اين رو، پيامبران، اين نگاهبانان حريم بشريت، مسؤوليت بيشترى به دوش خود احساس مى‌كردند و از بين آنان پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله كه در بالاترين درجه معرفت و تكامل است، بيشترين مسؤوليت را بر دوش خود احساس مى‌كرد و دوران بيست و سه ساله بعثت با آن همه رنجها و تلاشها گواه اين مطلب است.
پيامبر صلى الله عليه و آله مظهر رحمت الهى بود و نسبت به خلق خدا احساس مسؤوليت مى‌كرد. از سويى نگران پيروانش بود كه نكند از نيمه راه برگردند، يا سستى كنند و به اوج كمال نرسند و ازسويى غم گمراهى گمراهان بر قلبش سايه مى‌افكند، به‌طورى كه نزديك بود جان به جان آفرين تسليم كند. «٢» امام خمينى قدس سره مى‌فرمايد:
«تمام چيزهايى كه از آن مى‌سوختند انبياء اين بود كه مى‌ديدند مردم دارند خودشان را مى‌كشند طرف جهنم، انبياء مظهر رحمت حق تعالى هستند، مى‌خواهند كه مردم خوب باشند. مى‌خواهند همه مردم معرفت‌اللَّه داشته باشند. مى‌خواهند همه مردم سعادت داشته باشند. وقتى مى‌بينند كه اين مردم دارند به جهنم مى‌روند، آنها افسوسش را مى‌خورند.» «٣» «يكى از غصه‌هاى انبيا هم همين است كه تعليماتشان را نتوانستند به ثمر برسانند، به آن‌طورى كه تعليم اقتضا مى‌كند، پيغمبر مى‌خواست همه مردم را على بن ابى‌طالب كند، ولى نمى‌شد.» «٤» تسلاى خاطر پيامبر صلى الله عليه و آله‌ افراد جامعه از لحاظ تعهد نسبت به انجام وظيفه به چهار دسته تقسيم مى‌شوند: