آجودان‌باشي، اللّهيار خان افشار فرزند حسينقلي خان بيگلربيگي (د ١٣٠٤ق/١٨٨٧م)، از بزرگان طايفة افشارِ اروميه در عهد ناصرالدين شاه. در نظام ايران منزلتي به دست آورد و از قراولان خاص و سركردة فوج سوادكوه شد. وي پس از فوت جهانگيرخان ارمني، در ١٢٩٥ق/١٨٧٨م، به مقام آجودان‌باشي كل نايل گرديد و تا پايان عمر در اين مقام باقي ماند.
حسن‌خان: پسر اللّهيار خان، در ١٢٨٤ق/١٨٦٧م، از زادگاه خود آذربايجان به تهران آمد و با منصب ياوري در فوج خَرقَان مشغول انجام وظيفه شد و پس از پايان تحصيل در مدرسة اِتاماژوري، از ١٢٩٢ق/١٨٧٥م تا ١٣٠٤ق/١٨٨٧م، در كرمانشاه و فارس و گرگان (استراباد) مأمور خدمت بود. در همين سال، پس از درگذشت پدر، منصب «آجودان‌باشي كل نظام ايران» و همچنين فرماندهي «فوج خرقان و ٣٠٠ تن سوار خرقان و افشار، يك فوج قَزّاق و حكومت منطقة خَرَقانات ثَلاثَه» را كه همه در اختيار پدر بود، به او واگذاشتند. در ١٣٠٩ق/١٨٩١م، از سوي ناصرالدين شاه لقب «سيف‌السلطنه» و در ١٣١٥ق/١٨٩٧م، از سوي مظفرالدين شاه لقب «وزيرنظام» يافت. در ١٣٢٤ق/١٩٠٦م، همزمان با انقلاب مشروطه، با لقب سردار كل و فرماندهي قشون آذربايجان به كار پرداخت و در ١٣٣٦ق/١٩١٨م درگذشت.
يار محمدخان: (١٢٩٧ـ ١٣٣٥ق/١٨٨٠ـ١٩٣٦م) پسر حسنخان، پس از پايان تحصيلات خود در دارالفنون و مدرسة نظام، به خدمت وزارت جنگ درآمد و از ١٣١٩ق/١٩٠١م تا اوايل مشروطيت داراي لقب آجودان‌باشي كل بود و در همين سال به گرفتن لقب «سيف‌السلطنه» نايل گرديد. افزون بر اين مناصب كه از آنِ پدر و جدش بود، به مقام «سرداري كل»‌ نيز نايل آمد. يارمحمدخان در ١٣٢٦ق/١٩٠٨م، با سمت رياست قواي آذربايجان، عازم تبريز شد و پس از قيام مشروطيت در تبريز، به اروپا رفت و چون مشروط‌خواهان تهران را فتح كردند، وي در ١٣٢٧ق/١٩٠٩م، به ايران بازگشت و اين بار با سمت فرماندهي قواي خراسان، عازم مشهد شد و در خدمت خود صداقت و كارداني نشان داد. در ١٣٣٣ق/١٩١٥م، از سوي مردم بجنورد به نمايندگي مجلس شوراي ملي (دورة سوم) برگزيده شد. در محرم ١٣٣٤ق/١٩١٥م، همراه «مهاجرين» به عثماني رفت و مدتي در استانبول سكونت كرد و پس از بازگشت به ايران از سياست كناره گرفت و در اطراف قزوين به كشاورزي پرداخت. وي در ٥٦ سالگي در بندر انزلي به سكتة قلبي درگذشت.

مآخذ: اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان، روزنامة خاطرات، به كوشش ايرج افشار، تهران، اميركبير، ١٣٤٥ش، ص ٤١٠، ٤٧٦، ٤٧٩؛ همو، المآثر و الآثار، تهران، ١٣٠٦ـ١٣٠٧ق،‌ضميمه؛ بامداد، مهدي، تاريخ رجال ايران، تهران، زوار، ١٣٤٧ـ١٣٥٣ش، ٤/٤٣١ـ٤٣٢، ٥/٦٥ ـ٦٦.
بخش تاريخ