آثارُ اَلأُوَل في تَرتيبِ الدُّوَل، كتابي سياسي ـ تاريخي به زبان عربي نوشتة حسن بن عبدالله بن محمد بن عُمر عباس هاشمي صَفَدي، زنده پيش از ٧١٦ق/١٣١٦م. وي به سال ٧٠٨ق/١٣٠٨م از نگارش آن فراغت ياته است. كتاب در باب شرح حال پادشاهان و امور مملكتي و شامل ٤ بخش است: ١. ضوابط و قواعد كشورداري؛ ٢. احوال پادشاه و وضع خاصان و خادمان وي؛ ٣. امور مخصوص به پادشاه و خاصان و اطرافيان او؛ ٤. جنگها. اين كتاب بارها به چاپ رسيده است: در بولاق به سال ١٢٩٥ق/١٨٧٨م، در قاهره به سال ١٣٠٥ق/١٨٨٨م، نيز در حاشية تاريخ الخلفاء نوشتة جلال‌الدين سيوطي (د ٩١١ق/١٥٠٥م). نويسنده را كتاب ديگري است به نام نُزْهَهُ المالِكِ وَ الْمَمْلوكِ في مُختَصَرِ سيرَهِ مَنْ وَلِيَ مِصْرَ مِنَ الْمُلوكِ.

مآخذ: امين، حسن، الموسوعه الاسلاميه، بيروت، مطبعه العامليه، ١٩٧٥م، ١/٧٥؛ بروكلمان (آلماني)، ذيل ٢/٣٣ـ٣٤؛ بغدادي، اسماعيل بن محمد، ايضاح المكنون، استانبول، ١٣٦٤ق، ١/١؛ كحاله، عمررضا، معجم المؤلفين. بيروت، داراحياء التراث العربي، ١٣٧٦ق، ٣/٢٤٠ـ٢٤١.
جعفر شعار