آلِ ابی‌سِبُره، از خاندانهای شیعی کوفه که در سده‌های ١ و ٢ق/٧ و ٨م چند فقیه از میان ایشان برخاستند و به همین سبب معروفیت یافتند. جد اعلای این خاندان، ابوسَبُرَه یزیدبن‌مالک‌بن‌عبدالله‌بن‌ذؤیب‌الجعفی‌الکوفی است. وی با ٢ پسرش، سبره و عزیز به دیدار رسول اکرم(ص) نایل آمد. پیامبر(ص) عزیز را عبدالرحمن نام نهاد. به نقل برخی مورخان، عبدالرحمن در جنگ کربلا از سوی عمربن‌سعد، فرماندهی سربازان ٢ قبیلة مذحج و اسد را برعهده داشته است (ابن‌اثیر، ٤/٦٠). معروف‌ترین رجال این خاندان که از فرزندان اویند، عبارتند:
١. خَیْثَمه (خُثَیمه)‌بن‌عبدالرحمن. دربارة تاریخ زندگانی وی اختلاف نظر بسیار است. طوسی وی را از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) شمرده (رجال‌الطوسی، ١٨٧ و ١٢٠) و حلّی او را نزدیک به عدالت می‌داند (خلاصه‌الاقوال، ٣٣). نجاشی او را از یاران عبدالله‌بن‌مسعود (د ٣٢ق/٦٥٢م) می‌شمارد (ص ٨٠). در منابع اهل سنت وی را از اصحاب امیرالمؤمنین علی(ع) شمرده‌اند که از آن امام و نیز از ابن‌عباس و عدی‌بن‌حاتم و جمعی دیگر از صحابه و تابعین روایت کرده است (عسقلانی، ٣/١٧٨؛ رازی، ١ (٢)/٣٩٣-٣٩٤). طبق برخی از منابع اهل سنت، در قیام عبدالرحمن‌بن‌الاشعث شرکت داشته است (عسقلانی، ٣/١٧٨-١٧٩؛ العجلی، ١٤٥-١٤٦). همین منابع وفات او را ٨٠ق/٦٧٩م دانسته‌اند و این بدان معنی است که پیش از ولادت امام صادق(ع)، یا کمی بعد از آن، درگذشته است.
٢. اسماعیل‌بن‌عبدالحرمن. تابعی دانشمند، از اصحاب نزدیک امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بوده و از ایشان روایت کرده و در حیات نزدیک امام صادق بوده و از وی روایت کرده‌اند.

مآخذ: ابن‌الاثیر، الکامل‌فی‌التاریخ، بیروت، دارصادر، ١٣٩٩؛ ابن‌عمر، یوسف‌بن‌عبدالله، الاستیعاب‌فی‌معرفه‌الاصحاب، قاهره، مطبعه‌النهضه، ٤/١٦٦٧؛ حلی، حسن‌بن‌یوسف، ایضاح‌الاشتباه‌فی‌اسماء‌الرواه، چ سنگی؛ همو، خلاصه‌الافوال‌فی‌معرفه‌الرجال، تهران، چ سنگی؛ حلی، علی‌بن‌داود، کتاب‌الرجال، به کوشش محدث ارموی، دانشگاه تهران، ١٣٤٢ش، ص ٦٨؛ الرازی، محمدبن‌ادریس، الجرح والتعدیل، بیروت، داراحیاءالتراث‌العربی، ١٣٧١ق؛ طوسی، محمدبن‌حسن، رجال‌الطوسی، النجف، المطیعه‌الحیدریه، ١٣٨٠ق؛ همو، فهرست، به کوشش محمود رامیار، دانشگاه مشهد، ١٣٥١ش، ص ٦٧؛ العجلی، احمدبن‌عبدالله، تاریخ‌الثقات، بیروت، دارالکتب‌العلمیه؛ عسقلانی، ابن‌حجر، تهذیب‌التهذیب، حیدرآباد، ١٣٢٥ق؛ نجاشی، احمدبن‌علی، رجال‌النجاشی، قم، مکتبه‌الداوری، ١٣٩٨ق.
محمدعلی مولوی