دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٦٩
| آفتاب (روزنامه) جلد: ١ شماره مقاله:٢٦٩ |
آفْتاب، روزنامهای فارسی که در ٢٩ محرم ١٣٣٠ق/١٩ ژانویة ١٩١٢م در تهران به
سردبیری میرزاحسین هبدالوهّاب زادة کمالالسلطان بنیاد نهاده شد (ظاهراً
کمالالسلطان و عبدالوهابزاده چنانکه صدر هاشمی و الول ساتن تصور کردهاند، ٢ شخص
جداگانه نیستند). وی قبلاً مخبر روزنامة ایران نو بود (١٣٢٨ق/١٩١٠م) و بعدها
بنیادگذار روزنامة ستاره ایران (١٣٣٦ق/١٩١٧م) شد. روزنامه آفتاب در دوران نیابت
سلطنت ناصرالملک (١٣٢٩-١٣٣٢ق/١٩١١-١٩١٣م) و خفقان حاکم بر مطبوعات ایران با
پشتیبانی دولت منتشر گردید و در واقع ارگان رسمی یا نیمه رسمی دولت بود که از
خواستههای ناصرالملک حمایت میکرد. این نشریه هفتهای ٣ بار انتشار مییافت و
اخبار خارجی و به صورت مفصل تر، اوضاع و اخبار داخلی ایران را منعکس میکرد. از نظر
سیاسی به اعتدالیون وابسته بود و در شمارة نخست آن نطق وزیر خارجة انگلستان درج شده
بود و به قولی وثوقالدوله (د ١٣٢٩ش) خود مقالات اصلی آن را مینوشت (براون،
٢/١٧٩). از شمارة ٢٥٥ (سه شنبه ٤ رمضان ١٣٣٢ق/٢٧ ژوئیة ١٩١٤م)
میرزاصادقخانادیبالممالک فراهانی مدیریت آن را به عهده گرفت (شمارة ٢٥٥ روزنامة
آفتاب) آخرین شمارة آن (٣٧٧)، مورخ ٢٤ ربیعالاول ١٣٣٤ق/٣٠ ژانویة ١٩١٦م در آرشیو
کتابخانة ملی هست.
مآخذ: براون، ادوار، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورة مشروطیت، ترجمة محمد
عباسی، تهران، معرفت، ١٩٥٨م، ٢/١٧٩؛ صدر هاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران،
تهران، کمال، ١٣٦٣ش، ١/٢١٤-٢١٥؛ علوی، ابوالحسن، رجال عصر مشروطیت، به کوشش حبیب
یغمایی و ایرج افشار، تهران، اساطیر، ١٣٦٣ش، ١/٢١٤-٢١٥؛ علوی، ابوالحسن، رجال عصر
مشروطیت، به کوشش حبیب یغمایی و ایرج افشار، تهران، اساطیر، ١٣٦٣ش، ص ٨٩؛ کهن،
گوئل، تاریخ سانسور در مطبوعات ایران، تهران، آگاه، ١٣٦٢ش، ص ٢٦٢.
بخش ادبیات