دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٣٥
| آشوبنامه جلد: ١ شماره مقاله:٢٣٥ |
آشوبْنامه، مجموعهای است به فارسی، با نثری رنگین و آمیخته به نظم از طغرای
مشهدی، شاعر سدة ١١ق/١٧م. این اثر که به نامهای آشوبنامه، هفتآشوب (اهداییِ
مشکوه، ١٩٩-٢٠٠) و شهر آشوب (ایوانف، ٢٣-٢٥) خوانده شده است. مجموعة ٧ دیباچهای
است که طغرا بر ٧ مثنوی سبعة سیارة زلالی خوانساری (سدة ١١ق/١٧م) نوشته و شامل یک
دیباچه، ٧ بخش و یک خاتمه است. نویسنده در دیباچه پس از برشمردن و ستایش تنی چند از
شاعران بنام پارسی، از زلالی خوانساری یاد کرده و با بانی ستایشآمیز از سبعة سیارة
او سخن گفته است. ترتیب آشوبنامه بدین شرح است: دیباچة مجموعه؛ آشوب اول، دیباچة
محمود و ایاز، آشوب دوم، دیباچة حسن گلوسوز؛ آشوب سوم، دیباچة شعلة دیدار؛ آشوب
چهارم، دیباچة سلیماننامه یا سلیمان و بلقیس؛ آشوب پنجم، دیباچة آذر و سمندر؛ آشوب
ششم، دیباچة میخانه؛ آشوب هفتم، دیباچة ذره و خورشید.
نثر آمیخته به صنایع طغرا در شبه قارة هندوپاکستانِ همیشه مورد توجه بوده و
آشوبنامة او همراه با رقعات و رسائل دیگرش در مدارس قدیمة آن سرزمین از کتب درسی
بوده است. نسخ خطی آشوبنامه در ضمن کلیات طغرا در کتابخانههای بزرگ جهان موجود
است.
آشوبنامه همراه با دیگر رسالههای طغرا با نام رسائل طغرا (رقعات طغرا) در کانپور
در ١٨٧١م به چاپ رسیده (ریو، II٧٤٢-٧٤٤).
مآخذ: اهدایی مشکوه، فهرست خطی، ٢/١٩٥؛ نیز:
I the, Hermann. Catalogue of Perstan Manuscriots, London, Oxford, ١٩٣٧, II ١٠٣.
Ivanow, Wladimir, Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in
the Curzon Collection, Calcutta, Asiatic Socrety of Bengal, P. ١٢٨: Rieu,
Charles, Catalogue of the Persian Manuscripts in the british Museum, ١٩٦٦, ١١.
بخش ادبیات