دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٢
| آب زلال جلد: ١ شماره مقاله:٢٢ |
آبِ زُلال، نام دو منظومه در ادب پارسي از شاعران زير:
١. شوشتري جزايري، ميرمحمد عباس بن علي اكبر بن محمد جعفر موسوي لكهنوي
(١٢٢٤ـ١٣٠٦ق/١٨٠٩ـ١٨٨٩م). اثر او در زمينة اخلاق عملي است. اين كتاب در ١٣٠٧ق/١٨٩٠م
همراه كتابهاي اجناس الجناس و گوهرشاد او در لكهنو به چاپ رسيده است. يكبار نيز در
مصر چاپ شده است. آقابزرگ تهراني نام كتاب اخير او را گوهرشاهوار ضبط كرده است
(١/٢).
٢. فيض كاشاني، ملامحسن (١٠٠٧ـ١٠٩١ق/١٥٩٨ـ١٦٨٠م). اثر او مختصر است و بيشتر جنبة
عرفاني دارد. اين منظومه به دو جرعه تقسيم شده و هر جرعه داراي سه نفس است. جرعة
اول خطاب به حق تعال و جرعة دوم خطاب به نفس است. اين مثنوي اينگونه آغاز ميشود:
يا محيي قلب كل عارف فياض زوارف المعارف
ستـــّار معايـب البرايــا غفــار كبائــر الخطايــا
و چنين خاتمه مييابد:
از سرتاپاي گوش بادت وين آب زلال نوش بادت
اين منظومه تا به حال به چاپ نرسيده و نسخههاي خطي آن در كتابخانههاي مجلس شوراي
ملي (سابق)، مركزي دانشگاه تهران، سناي سابق، آيتالله مرعشي، ملي ملك، دانشكدة
ادبيات و نيز كتابخانههاي خصوصي دكتر مفتاح، فخرالدين نصيري اميني و سيدمحمد بن
نعمتالله جزايري موجود است.
مآخذ: آقابزرگ، الذريعة؛ آيتالله مرعشي، فهرست خطي، ٢/١٣٠ـ١٣١؛ سناي (سابق)، فهرست
خطي، ٢/٥٨ ـ٥٩؛ شوراي ملي (سابق)، فهرست خطي، ١٧/٢٩٤ـ٢٩٦، ٢١/٢٧٧ـ ٢٧٨؛ كتابخانة
مركزي، فهرست خطي، ١٣/٣٠٩٦ـ٣٠٩٧، ١٦/١٣١؛ مشار، خانبابا، فهرست چاپي فارسي، ١/٢٤؛
همو، مؤلفين چاپي فارسي و عربي، ٣/٦٦٣ ـ٦٦٤؛ منزوي، احمد، فهرست خطي فارسي، ٤/٢٦١٧.
سيدعلي آلداود