معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢٥١ - ج- زنده شدن مجدد پرندگان
۴-نظر عبده مبنی بر اینکه عقلا امور عجیب و مخالف سنتهای رایج موجود در نظام هستی را نمیپذیرند موجب شد تا رشید رضا، نویسنده افکار وی، نقل معجزات حضرت موسی و عیسی (ع) در قرآن را موجب استقبال کمتر اروپائیان از قرآن بداند. به نظر ایشان عقل، وقوع حوادث برخلاف سنتها را جز با برهان قطعی که عقل و حس در اثبات و تشخیص آن مشترک بوده و وقوع آن بر اساس حکمت باشد، نمیپذیرد. بدین ترتیب هر دو برای تبیین حادثه به روش متعارف (نه خارقالعاده و مستثنا) و نه سنتهای الهی و عادی جلوه دادن اینگونه رخدادها، طبق قانون اسباب و مسببات، تلاش میکنند.
از بررسی خاستگاه دیدگاه عبده به دست میآید که :
۱-عبده پیشتاز در بیداری اسلامی و نواندیشی دینی است که بر ضرورت تجدد، احیا فکر دینی و انطباق آن با مبانی عقلی، تعقل در امور دینی و مبارزه با خرافه باوری تأکید دارد. عبده همچنین روايات تفسيري را حجاب قرآن و مانع رسيدن به مقاصد و مفاهيم عالي قرآن میداند؛ اجتهاد مفسر را ضروری دانسته و برای ایجاد رابطه بین ارزشهای اسلامی و تمدن غرب، نوگرایی در دعوت و تعلیم و تربیت مطابق مقتضیات زمان، تبیین هماهنگی حقایق و مفاهیم قرآنی با دستاوردهای علمی جدید و سازگار نمودن پارهای از گزارههای قرآنی با تحولات اجتماعی نوپدید سعی میکند.
۲- عبده قصههای قرآن را ادبیاتی بهقصد هدایت و بیان سنتهای رایج دانسته و بر تغییرناپذیری سنتهای الهی و هدف قصه در قرآن که عبرتآموزی و نه بیان تاریخ و خارقالعاده بودن حوادث نقلشده در آن است، تأکید میکند. وی در تفسیر خود سعی داشت معجزات را به فهم علمی جدید که متأثر از روش حسی تجربی است نزدیک سازد.
۳- عبده از توجه به ظواهر شرعی و استفاده از دلایل نقلی غافل نبود اما در مقایسه باکسانی که بر ظواهر شرعی و نصوص دینی تأکید داشتند، جانب معقول را ترجیح داد. وی برای نشان