معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢٤٩ - ج- زنده شدن مجدد پرندگان

نتیجه

این پژوهش برای پاسخ به این سؤال که ارزیابی دیدگاه عبده در ماهیت‌شناسی اعجاز چگونه است و خاستگاه و پیامدهای آن کدام است، به تبیین دیدگاه عبده در ماهیت اعجاز و ارزیابی آن پرداخته است. برای دستیابی به نتیجه بهتر لازم بود هر آنچه عبده درباره اعجاز بدان اذعان دارد و همچنین تفسیرش از آیات ناظر بر معجزات انبیا (ع) که نشانگر پیامدهای دیدگاه عبده است، مورد دقت قرار گیرد.

از بررسی شخصیت عبده و آشنایی اجمالی با تفسیر المنار این نتایج حاصل شد:

۱- تفسیر شیخ محمد عبده، متفکر و مصلح مصری، به دلیل رهیافت اجتماعی و کارکردگرا، در زمان رکود مسلمانان و مواجه با تمدن نوین غربی، آغازگر گرایش عقلی اجتماعی در تفسیر شد. وی جهت اصلاح جامعه مسلمانان، عقل را ابزاری برای هماهنگ کردن آموزه‌های دینی با مقتضیات عصر به کار گرفت و درصدد برآمد تا سنت اسلامی را متناسب با نیازهای روز جامعه بازخوانی کند. تمایلات خردگرایانه عبده و مواضع اصلاح‌طلبانه اجتماعی و سیاسی وی به دلیل رویارویی بافرهنگ غرب و تقلید گرایی الازهر بوده است.

۲-دیدگاه عبده درباره اعجاز زمانی شکل گرفت که تجربه‌گرایی و نگاه پوزیتویستی به مقوله معرفت بر اندیشه اروپا و قشری گرایی و مشکلات ناشی از انسداد باب اجتهاد در جامعه