معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢٤٥ - ج- زنده شدن مجدد پرندگان

بدن پرندگان را نمی‌تواند مشاهده کند. اگر منظور آن است که خدا شخص را بر کنه کلمه تکوینی خود که همان اراده الهی است آگاهی و احاطه بدهد، چنین چیزی نیز با علم بشر حاصل نمی‌شود؛ زیرا آن از اسرار خلقت است و به‌حکم ظاهر قرآن و اجماع همه مسلمانان امری غیرممکن است؛ زیرا نه بشر می‌تواند به کنه هستی موجودات احاطه یابد و نه صفات خدا کیفیت می‌پذیرد تا ابراهیم نشان دادن آن را درخواست کند.[١]

دهم) اگر منظور خداوند آن معنایی باشد که جمهور گفته‌اند، مناسب‌تر آن بود که آیه شریفه با اسم «قدیر» ختم شود و نه با دو اسم «عزیز» و «حکیم». برای این‌که عزیز به معنای قادری است که دسترسی به او ممکن نباشد.

یازدهم) آنچه سبب گشته پیشینیان از معنای روشن آیه دست بکشند، روایتی است مبنی بر این‌که حضرت ابراهیم چهار پرنده گوناگون برگرفت و آن‌ها را قطعه‌قطعه کرد؛ آنگاه هر قطعه را بر فراز کوهی نهاد و آن‌ها را فراخواند که به اراده خداوند، پرندگان قطعه‌قطعه شده زنده گشته و به‌سوی او پرواز کردند. مفسران دیگر روایات را بر آیه حاکم کرده‌اند. درحالی‌که بر هرکسی که درصدد فهمیدن قرآن است لازم است از غیر قرآن تأثیر نپذیرد و آن را اساس فهم قرآن قرار ندهد؛ زیرا قرآن حاکم بر همه‌چیز است و هیچ‌چیزی حاکم بر آن نیست.[٢]

نقد و بررسی

اول) اصل در فعل امر، لزوم امتثال است و در غیر آن به قرینه نیاز دارد. در آیه قرینه‌ای وجود ندارد که بتوان چهار فعل امر «فخُذ، فصُرهنَّ، اجعلْ، ادعهنَّ» را حمل بر غیر آن کرد بلكه اجابت دعوت ابراهيم از جانب خدا قرينه‌ای برخلاف اين معنا است؛ اجابتي كه موجب

[١]- محمد رشید رضا، المنار، ج ۳، ص ۵۷.

[٢] -همان، ص ۵۸-۵۷.