معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٨٠ - ١- وفاق دین و علم

مقابل شبهات برخی مستشرقان[١] و مبلغان مسیحی مبنی بر غیرواقعی بودن برخی داستان‌های قرآن درصدد بودند تا ذهن مخالفان را به اهداف هدایتی قصه‌های قرآن (حاوی معجزه) متوجه سازد.

ه) تلاش عبده برای سازگاری قرآن با علوم، انطباق دین بازمان و گرایش به افکار روز موجب لغزش عبده در تفسیر برخی آیات ناظر بر معجزه شده است. مفسران المنار گاهی در تفسیر علمی افراط کرده و برخلاف مبنای خود به توضیح مبهمات قرآن پرداخته‌اند درحالی‌که فهم مقصود آیه متوقف بر چنین تفصیلی نیست. چنانچه بعد از پذیرش معجزه ولادت حضرت عیسی سعی دارند با برشمردن احتمالاتی، تأثیر ارواح در نظام آفرینش (بارداری حضرت مریم) را تقویت کنند. همچنین با تبیین علمی عذاب صاعقه و سنگ‌های فرود آمده بر قوم لوط، گویا در وقوع معجزه تردید می‌کنند. در فصل چهارم ذیل تفسیر نابودی اصحاب فیل، رد معجزه شق‌القمر پیامبر ٦ به این مباحث پرداخته می‌شود.

و) به نظر می‌رسد عبده برای هماهنگ‌سازی اسلام با مبادی تمدن جدید به نگرش مصلحت اندیشانه مبادرت نموده و درصدد شناساندن چهره‌ای پویا از اسلام در برابر تمدن نوین غربی بوده است؛ درحالی‌که مفسر باید با رویکردی سنجش گرانه و کنشی، بنیان‌های اندیشه تمدن غرب را به چالش کشیده و بر تفوق قوانین اسلامی تأکید ورزد.

[١] - رمضان خمیس الغریب، موازنه بین منهجی مدرسة المنار و مدرسه الامناء فی التفسیر و علوم القرآن، ص ۳۲۳ .