معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢٣٦ - ب- زنده شدن پس از مرگ دسته جمعی

هفتم) در صورت تمثیلی نبودن آیه شریفه به هدف فایده نداشتن فرار از مرگ، دیگر مجوزی برای تفسیر احیای آن قوم به کثرت نسل و پویایی امت به‌واسطه ایشان باقی نمی‌ماند تا صحیح باشد که آیه را مقدمه برای کلام بعدی خداوند قرار دهیم. خدا ما را به جنگ امر نمی‌کند تا کشته شویم و زنده کردن ما به این معنا باشد که کشتگان ما در این دنیا برانگیخته می‌شوند.[١]

هشتم) از دقت در نظرات عبده و تدبر در مسائل جامعه‌شناسی در قرآن معلوم می‌شود که در هر عصری حقایقی از هدایت کتاب خدا بر عارفین تجلی می‌کند که برای دیگران آشکار نبوده است. قرآن کتابی است که هدایت و معارف آن پایان نمی‌پذیرد و این امت، مانند بارانی است که گاهی خیر و برکتِ آخرش بیشتر از خیر و برکت اولش می‌باشد چنانکه در حدیث صحیح آمده «مثل أمتي مثل المطر لا يدرى أوله خير أم آخره». سخن استاد همان چیزی است که نظم بلیغ آن را می‌رساند و سنت‌های حکیمانه خداوند آن را تأیید می‌کند.[٢]

نهم) به هنگام بلا، رحمت الهی از باب تأدیب و تطهیر نفوس بر مردم نازل می‌شود. خداوند آن قوم را به سبب تلخی‌هایی که چشیدند، به عاقبت سوء ترس و ناتوانی آگاه کرد؛ پس باهم متحد و نیرومند شدند و از ذلت عبودیتی که در آن بودند، خارج‌شده و با کسب استقلال، عزیز گشتند. این معنای حیات و موت امت است. امتی مرده است که ظلم را تحمل کند؛ زیرا از آن امت نشانه‌های زنده‌بودن و پویایی مثل وحدت و دفاع از ناموس، صادر نمی‌شود. پس بقیه امت عبرت گرفتند و به تدارک آنچه ازدست‌رفته بود، پرداختند.[٣]

[١] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۲، ص ۴۶۰ .

[٢] - همان، ج ۲، ص۴۵۶ .

[٣] - همان، ج ۲، ص۴۵۸.