معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢١٤ - و- رد معجزات حضرت محمد

نشستن این جانوران بر بدن لشکریان ابرهه، بیماری ایجاد شد و باعث ریزش گوشت ایشان گردید. این پرندگان ضعیف که امروزه میکروب نامیده می‌شوند، از بزرگ‌ترین جنود الهی برای هلاک کردن متجاوزین بودند. این حادثه بر عظمت و قدرت الهی دلالت دارد و غیر این تفسیر پذیرفته نیست و اگر روایت آن صحیح باشد، تأویل برده می‌شود.[١]

دیدگاه عبده بر اندیشمندانی مؤثر واقع شد و آنان نیز مانند عبده «طيرا» در آیه را به میکروب تفسیر کردند. [٢] به باور فرید وجدی در آیه شریفه ‌کلامى که منافات با این نظریه و معنى باشد و جود ندارد و بدین ترتیب منقول و معقول باهم متحد و موافق خواهند شد. ‌هیچ مانع لغوى و علمى براى رد نظریه تفسیر پرنده به میکروب وجود ندارد.[٣]

نقد و بررسی

اول) قرآن در آیه «تَرْمِيهِمْ بِحِجارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ» تعبیر «رمی» یعنی پرتاب را بکار برده درحالی‌که بنا به نظر عبده، این موجودات ریز بر بدن اصحاب فیل نشستند و آن‌ها را آلوده کردند. [٤]

[١] - محمد عماره، الاعمال الکامله للشیخ محمد عبده، ج ۵، ص ۵۰۵، تفسیر سوره فیل .

[٢] -ر.ک. احمد مصطفی المراغی، تفسیر المراغی، بیروت: دارالفکر، ۱۳۷۱، ج ۳۰، ص ۲۴۳ .مراغی نیز دقیقا مانند می‌نویسد.

[٣] - محمد فرید و جدی، دائرةالمعارف القرن الرابع عشر، العشرین، بیروت: دار المعرفه، ج ١، ص ٣٤-٣٣.

[٤] - ناصر بن عبدالکریم العقل، الاتجاهات العقلانیه الحدیثه، ج ۱، ص ۲۰۸-۲۰۷.