آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٥ - تفسير
بسته و نارسا است جز در چهار چيز، خداشناسى، روزيخواهى، شناخت نر و ماده خود و آماده شدن هر كدام براى جفت خود و از پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله روايت است كه هر كه گنجشكى را بيهوده بكشد روز قيامت شيون كند بخدا تعالى گويد: پروردگارا اين مرا بيهوده كشت و از من سودى نبرد و مرا نگذاشت از حشرات زمين بخورم.
٢- جانوران مانند شمايند در اينكه امت و گروه دارند و در آفرينش بهم مانند و هم دم يك ديگرند و از هم زايند، ولى جاى اين اعتراض هست كه اين معنا براى آيه سود معتبرى ندارد و توضيح واضح است.
٣- مقصود اينست كه مانند شمايند در اينكه در سرپرستى خدايند و آفريده او و روزيخور او و اين هم نزديك بقول دوم است.
٤- مقصود اين است كه خدا براى جانوران در كتاب خود آمارگيرى دارد در عمر و روزى و مرگ و سعادت و شقاوت مانند بشر و دليلش اين است كه فرموده:
«كم نگذارديم در كتاب چيزى را».
٥- اينكه مانند بشر در قيامت محشور شوند و بحق خود رسند چنانچه از پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله روايت است كه براى بىشاخ از شاخدار قصاص شود.
٦- آنچه خطابى از سفيان بن عيينه آورده كه چون اين آيه را خواند گفت در زمين هيچ آدمى نيست جز اينكه مانند يك جانورى است يكى چون شير يورش برد، يكى چون گرگ بدرد، يكى چون سگ بانگ كند و يكى چون طاوس زيور نمائى كند.
يكى چون خنزير است كه پاك و حلال را وانهد و دنبال پليد و حرام رود چنانچه خوراك پاك براى خود افكنند و چون كسى از سر فضلهاش برخيزد در آن زبان كشد، و همچنين آدمى باشد كه اگر ٥٠ سخن حكمت شنود يكى را حفظ نكند و اگر يك بار خطاء كردى آن را حفظ كند و جايى ننشيند جز آن را واگويد.
سپس گفته: اى برادر بدان كه با بهائم و درندهها معاشرت دارى و تا توانى