آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٤٠ - در اصناف مگس

و نيش كه با آن بگزد و خرطوم كه با آن بمكد و نبايد بدو بد گفت، چون انس از پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله روايت كرده كه شنيد مردى به كك بد ميگويد، فرمود: دشنامش مده كه او پيغمبرى را براى نماز سپيده دم بيدار كرده.

و در معجم طبرانى از على ٧ روايت كرده كه در منزلى فرود آمديم و ككها ما را آزار دادند و بدانها دشنام داديم و رسول خدا صلى اللَّه عليه و اله و سلم فرمود: دشنامشان ندهيد كه خوب جانوريند زيرا شما را براى ذكر خدا بيدار كردند.

و در دعوات مستغفريست از ابى ذر كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله و سلم فرمود: چون كك تو را آزار داد كاسه‌اى آب برگير و هفت بار بدان بخوان‌ وَ ما لَنا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ وَ قَدْ هَدانا سُبُلَنا- تا آخر آيه ١٢- ابراهيم سپس بگويد: اگر شما مؤمنيد شر و آزار خود را از ما بگردانيد سپس آن را گرد بسترت بپاش كه آسوده از شرشان شب را گذرانى و كشتن آنها براى محل و محرم مستحب است (حياة الحيوان ١: ٨٧)

١٠- در كافى- ٢٤٨- روضه: بسندش از امام ششم ٧ كه خدا عز و جل چيزى خردتر از پشه نيافريده و جرجس خردتر پشه است و آنكه ما او را ولع خوانيم خردتر از جرجس است و عضوى در فيل نباشد جز كه در آن هست و دو بال از فيل بيشتر دارد.

بيان: جوهرى گفته: جرجس همان قرقش است كه پشه‌هاى ريزند.

و ظاهر اينست كه حصر نسبت به پرنده‌هاست چون برخى جانوران از پشه هم خردترند[١]، مگر اينكه گفته شود پشه انواع بسيار خردى دارد كه هيچ جانورى از آنها خردتر نيست، و ولع در كتب لغت ذكر نشده و ظاهر اينست كه آنهم نوعى پشه است.

[١] در حديث در وجه اينكه نام خدا لطيف است آمده كه چون آفريده آنچه نر و ماده‌اش از هم شناخته نشوند و آنچه كه بسا چشمهايش نبينند از بس خرد است، و در صحيفه سجاديه است كه« بياميز آبشان را با وباء» و اينها دليلند بر وجود جانوران ميكربى از پاورقى ص ٣١٩.