اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩ - فصل اول در بيان عمل جمع

ديگر هر عددى را كه در خصوص عدد «٢» ضرب كنند اين عمل را تضعيف گويند مانند تكرار عدد «٧» كه حاصلش «١٤» مى‌شود.

٤- ضرب: و آن عبارتست از تكرار عددى بتعداد عدد ديگر مانند تكرار عدد «٦» بتعداد عدد «٤» كه حاصلش «٢٤» مى‌شود.

٥- تنصيف: و آن عبارتست از تجزيه كردن عددى را بدو قسمت برابر مانند تجزيه عدد «١٠» كه حاصلش «٥» مى‌شود.

٦- تقسيم: و آن عبارتست از تجزيه كردن عددى را بتعداد عدد ديگر مانند تجزيه عدد «١٥» را به عدد «٣» كه حاصلش «٥» مى‌شود.

٧- تجذير: و آن عبارتست از بدست آوردن جزئى از عدد كه از حاصل ضرب آن جزء در خودش عدد مزبور بدست آيد مانند به دست آوردن جذر «٢٥» كه «٥» مى‌شود.

اين بود فهرست اين اعمال هفتگانه كه هركدام آنها را مرحوم مصنّف بطور مشروح در ضمن ٦ فصل وارد كرده است.

قوله: و نقصه منه: ضمير مجرورى در «نقصه» به عدد و در «منه» به آخر راجع است.

قوله: و تكريره: يعنى تكرير عدد.

قوله: و تجزيته: يعنى تجزيه نمودن عدد.

متن: الفصل الاوّل فى الجمع‌

ترسم العددين متحاذيين و تبدء من اليمين بزيادة كلّ مرتبة على محاذيها.

ترجمه:

فصل اوّل در بيان عمل جمع‌

دو عدد مورد محاسبه را بطور محاذى بنويس و سپس براى عمل جمع از سمت راست ابتداء نما و هر عددى را بر عدد محاذى خود بيافزاى.