اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨ - باب اول محاسبه اعداد صحيح

تفريق و مكرّر نمودنش بيك مرتبه تضعيف بوده و چند مرتبه بتعداد عدد ديگر ضرب و تجزيه‌اش بدو قسم متساوى تنصيف و بچند قسم برابر بتعداد عدد ديگر قسمت مى‌باشد.

و تحصيل آنچه از تربيع عدد حاصل شود تجذير ناميده مى‌شود.

و لازم است اين عمليّات را در ضمن چند فصل وارد نمائيم.

شرح‌ بعد از فراغ از مقدّمه مى‌پردازيم باصل بحث كه مرحوم مصنّف آنرا در ضمن ده باب باين ترتيب بيان فرموده است:

باب اوّل در حساب اعداد صحيحه.

باب دوّم در حساب اعداد كسرى.

باب سوّم در استخراج مجهولات عددى از طريق اعداد اربعه متناسبه.

باب چهارم در استخراج مجهولات بحساب خطائين.

باب پنجم در استخراج مجهولات بحساب عكس.

باب ششم در مساحت «بكسر ميم».

باب هفتم در ملحقات و توابع مساحت.

باب هشتم در استخراج مجهولات از طريق جبر و مقابله.

باب نهم در پاره‌اى از قواعد شريفه.

باب دهم در مسائل متفرقه.

امّا باب اوّل كه مربوط است بحساب اعداد صحيحه در بيان هفت امر است بقرار ذيل:

١- جمع: و آن عبارتست از اضافه كردن عددى بر عدد ديگر مانند زياد كردن عدد «٤» بر عدد «٦» كه حاصلش «١٠» مى‌شود.

٢- تفريق: و آن عبارتست از كم كردن و كاستن عددى را از عدد ديگر مثل كم كردن عدد «٦» را از عدد «١٠» كه باقيمانده «٤» مى‌شود.

٣- تضعيف: و آن عبارتست از اينكه عددى را يكمرتبه تكرار كنند و بعبارت‌