اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢١ - مسئله دوم

مساويست با مجموع اعداد متواليه بين واحد تا آن عدد مثلا واحد بعلاوه هشت را اگر در نصف هشت ضرب كنيم «٣٦» مى‌شود و اينعدد عبارتست از مجموع اعداد متوالى از يك تا هشت چون «١+ ٢» مى‌شود «٣» و «٣+ ٣» مى‌شود «٦» و «٦+ ٤» مى‌شود «١٠» و «١٠+ ٥» مى‌شود «١٥» و «١٥+ ٦» مى‌شود «٢١» و «٢١+ ٧» مى‌شود «٢٨» و «٢٨+ ٨» مى‌شود «٣٦» و همچنين است در سائر اعداد.١

پس در مسئله مفروض اگر واحد+ شيئ را در نصف شيئ ضرب كنيم حاصل ضربش مساويست با مجموع دنانير.

س عدد دنانير را كه عبارت باشد از «٢/ ١ ١» بر تعداد وارث كه آنهم مجهولست و شيئ فرض مى‌كنيم تقسيم مى‌نمائيم حاصل قسمت برطبق سؤال هفت مى‌شود.

و اينعمل را باين شكل مى‌نويسيم ٧- شيئ: ٢/ ١ ١

بعد مى‌گوئيم حاصل ضرب خارج قسمت در مقسوم عليه مساوى است با مقدار مقسوم چنانچه قبلا گفته شد پس در اينجا مى‌نويسيم حال ضرب هفت در شيئ مساويست با ٢/ ١ ١ پس يكدستگاه جبرى تشكيل مى‌دهيم باين شكل شيئ ٢/ ١+ ١ شيئ- ٧ شيئ پس ايندستگاه را جبر مى‌كنيم باين ترتيب كه يك شيئ را كه نصف مال است تضعيف كرده يك مال و يك شيئ مى‌گردد و بهمين نسبت بهفت مى‌افزائيم يعنى دو چندانش مى‌كنيم «١٤» مى‌شود پس معادله باينصورت درمى‌آيد ١ شيئ+ ١ مال- ١٤ شيئ.

بعد ايندستگاه را مقابله مى‌نمائيم يك شيئ از «١٤» شيئ با شيئ طرف ديگر دستگاه مقابله كرده ساقط مى‌شوند پس بعد از جبر و مقابله صورت دستگاه باين شكل در مى‌آيد ١ مال- ١٣ شيئ.

و طبق قاعده‌اى كه گفتيم عدد اشياء را بر عدد اموال تقسيم مى‌كنيم حاصل عدد اولاد است اينكار را انجام داديم حاصل «١٣» شد پس از آن طبق سؤال «١٣» را در عدد «٧» ضرب مى‌كنيم حاصل «٩١» مى‌شود پس مجموع دنانير اينمقدار مى‌باشد.