اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٣ - باب نهم در بيان قواعد شريفه و فوائد لطيفه مىباشد

ترجمه و شرح:

باب نهم در بيان قواعد شريفه و فوائد لطيفه مى‌باشد

باب نهم از ابواب دهگانه درباره قواعد شريفه و فوائد لطيفه‌اى است كه دانستن آن براى شخص حسابگر لازم و ضرورى است و از آن مستغنى نيست و ما بجهت اختصار فقط بدوازده قاعده در اينجا اكتفاء مى‌كنيم.

قاعده اوّل‌

كه از استنباطات مرحوم شيخ عليه الرّحمة است و آن اينستكه اگر بخواهى بدانى حاصل ضرب عددى در خود و اعداد تحت آن چقدر است قاعده اينستكه عدد واحد را بآن بيافزائى بعد حاصل را در مربّع عدد مزبور ضرب كنى آنگاه حاصل ضرب را تنصيف نمائى خارج قسمت عدد مطلوبست.

مثلا اگر خواستيم حاصل ضرب عدد نه را در خودش و اعداد در تحت آن را بدانيم ابتداء يك واحد به نه افزوده سپس حاصل را در هشتاد و يك كه مربّع نه است ضرب مى‌كنيم حاصل «٨١٠» مى‌شود و نصف آن‌كه «٤٠٥» باشد مطلوبست.

و براى نمونه حواصل ضرب را ذيلا درج كرده و سپس آنها را باهم جمع مى‌كنيم آنگاه ملاحظه مى‌كنيد كه حاصل جمع كلّ همين عدديست كه از اينطريق سهل تحصيل كرده‌ايم.