اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٦ - فصل دوم در بيان تحصيل ارتفاع بلندىها
شرح
طريق چهارم اينستكه بايد درصدد باشيم هروقت مقدار ارتفاع خورشيد به «٤٥» درجه رسيد «از طريق اسطرلاب علم پيدا كرديم» آنوقت سايه مرتفع را به بينيم چقدر است همان مقدار خود مرتفع مىباشد.
قوله: مه: يعنى «٤٥» درجه زيرا «ميم» بحروف ابجد «٤٠» و «ها» «٥» مىباشد.
متن: طريق آخر:
ضع شظية الارتفاع على مه وقف بحيث ترى رأس المرتفع من الثّقبتين.
ثمّ إمسح من موقفك الى اصله و زد قامتك على الحاصل فالمجتمع هو المطلوب.
و براهين هذه الاعمال مبيّنة في كتابنا الكبير.
ولي على الطّريق الاخير برهان لطيف لم يسبقني اليه احد.
اوردته فى تعليقاتي على فارسیة الاسطرلاب.
ترجمه: طريق ديگر
شظيه ارتفاع در دستگاه اسطرلاب را روى (مه) يعنى «٤٥» درجه قرار بده و بطورى بايست كه نوك مرتفع را از دو سوراخ آن ببينى سپس از محلّ ايستادنت تا بيخ مرتفع را اندازه بگير و بعد مقدار قامتت را بر حاصل بيفزا و مجموع مطلوب ما مىباشد.
و براهين و ادلّه اين اعمال در كتاب كبير ما بيان شده است.
سپس مرحوم مصنّف مىفرمايند:
و براى ما بر طريق اخير برهانى است لطيف كه احدى قبل از ما آنرا ذكر نكرده است و ما آنرا در تعليقات و حواشى بر اسطرلاب فارسى ذكر نمودهايم.
شرح طريق پنجم نيز مشتمل بر عمليّاتى است چند بشرح ذيل: