اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٢ - شرح اشكال هندسى

خوانند و دائره را قاعده‌اش گفته و خطّى كه بين مركز دائره و نقطه را بهم مرتبط مى‌سازد سهم مخروط گويند.

و اگر آنرا با سطح مستوى از كمر قطع كنيم بطورى كه با دائره موازى باشد دو مخروط يكى ناقص و ديگرى تامّ حادث مى‌شود.

و قاعده مخروط و استوانه اگر مضلّع باشند هر يك از استوانه و مخروط همچون قاعده‌اشان مضلّع مى‌باشند.

پس آنچه تا باينجا ذكر شد اكثر اصطلاحات متداول در اين فنّ مى‌باشد.

شرح‌ مخروط عبارتست از شكلى كه از احاطه يك دائره و يك سطح صنوبرى شكل كه از محيط دائره ببالا مى‌آيد تشكيل شده و هر چه ببالاتر مى‌رود دهانه اين سطح تنگ‌تر مى‌شود بطورى كه اين دهانه بيك نقطه مسدود مى‌گردد بنحوى كه اگر خطّ مستقيمى را كه بين اين نقطه و دائره را وصل مى‌كند روى اين سطح صنوبرى قرار دهيم و دور دهيم از ابتداء دور تا انتهاء با تمام اين سطح مماسّ باشد و آن بر دو قسم است:

مخروط قائم و مخروط مائل.

قائم آنستكه سهم بر قاعده عمود باشد.

مائل آنستكه اينچنين نباشد.

و دائره‌اى كه سطح صنوبرى از محيط آن بلند مى‌شود قاعده مخروطست و خطّى كه مركز اين دايره را بنقطه فوقانى متّصل مى‌كند سهم مخروط نام دارد.

مخروط ناقص: آنستكه قبل از اينكه سطح صنوبرى بنقطه منتهى شود بواسطه خطّ مستقيمى قطع شود.

مخروط تامّ: آنستكه سطح صنوبرى به نقطه منتهى گردد چنانچه در اشكال مرسومه تمام مطالب مزبوره مرئى است.