اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٦ - طريق عمل

٢- طريقه متأخّرين و آن اينستكه:

عدد بزرگ‌تر را در بالا نوشته و عدد كوچكتر را در زير آن قرار مى‌دهند بطوريكه اگر عدد كوچك فقط يك رقم داشته باشد در زير مرتبه آحاد از رقم بزرگ‌تر واقع شود.

مثلا در مثاليكه گذشت صورت عمل را اين چنين مى‌نويسند:

طريق عمل‌

اينستكه ابتداء «٥» را در عدد «٣» ضرب كرديم حاصل «١٥» شد عدد «٥» را در زير خطّ نوشته و يك را حفظ مى‌كنيم.

سپس «٥» را در «٤» ضرب كرده و حاصل ضرب را كه «٢٠» مى‌شود با «١» جمع نموده «٢١» شد «١» را در سمت چپ «٥» نوشته و عدد «٢» را حفظ مى‌كنيم آنگاه «٥» را در صفر ضرب مى‌كنيم بجاى آن «٢» را قرار مى‌دهيم و بهمين نحو عمل مى‌كنيم تا انتهاى ضرب.

متن: و لو كانت خمسماة لزدت قبل سطر الحاصل صفرين هكذا ...

ترجمه و شرح: و اگر بجاى «٥» عدد «٥٠٠» بود بهمان طريق قبل عمل مى‌كنيم منتهى بعد از عمل دو صفر در مقابل حاصل ضرب قرار مى‌دهيم پس حاصل ضرب عدد «٣١٠٢١٥٠٠» مى‌شود.

متن: و انكان ضرب مركّب في مركّب فالطّرق فيه كثيرة: كالشّبكة و ضرب التوشيح و المحاذاة و غيرها.

ترجمه: و اگر عمل ضرب، ضرب مركّب در مركّب بود پس طرق و راههاى عمل در آن بسيار است همچون ضرب شبكه، ضرب توشيح و ضرب محاذات و غير اينها.

شرح‌ و امّا اگر عمل ضرب از قبيل عدد مركّب در مركّب باشد طرق عمل بسيار است‌