اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠١ - مخرج كسور نهگانه

و اگر با ايندو كسرى كه بهم عطف شده‌اند كسر ثالثى معطوف بود مخرج مشترك آندو را با سوّمى مى‌سنجيم همانطوريكه آندو را باهم سنجيديم و حاصل مخرج مشترك بين آن سه كسر است.

قوله: يصحّ منه: ضمير در «يصحّ» به كسر و در «منه» به اقلّ عدد راجع است.

قوله: و هو بعينه مخرج المكرّر: ضمير «هو» به مخرج المفرد راجع است.

قوله: مخرجى كسرين منه: ضمير در «منه» به معطوف راجع است.

متن: ففي تحصيل مخرج الكسور التّسعة.

تضرب الإثنين فى الثّلاثة للتّباين و الحاصل في نصف الاربعة للتّوافق و الحاصل فى الخمسة للتّباين.

و السّتة داخلة فى الحاصل فاكتف به و اضربه فى السّبعة للمباينة و الحاصل فى ربع الثّمانية و الحاصل فى ثلث التّسعة للتوافق.

و العشرة داخلة فى الحاصل فهو الفان و خمسمأة و عشرون و هو المطلوب.

ترجمه:

مخرج كسور نه‌گانه‌

پس در تحصيل مخرج كسور نه‌گانه ابتداء «٢» را در «٣» بخاطر تباينشان ضرب مى‌كنيم و بعد حاصل ضرب يعنى «٦» را در نصف «٤» بخاطر توافقشان ضرب مى‌كنيم و سپس حاصل يعنى «١٢» را در «٥» بخاطر تباينشان ضرب مى‌كنيم و چون «٦» مخرج «٦/ ١» در حاصل يعنى «٦٠» متداخل است لذا بهمان «٦٠» اكتفاء نموده و بعد آنرا در «٧» بخاطر تباينشان ضرب مى‌كنيم و حاصل يعنى «٤٢٠» را در ربع «٨» ضرب كرده و حاصلش كه «٨٤٠» باشد در ثلث «٩» بخاطر توافقشان ضرب بايد كرد و چون عدد «١٠» در حاصل يعنى «٢٥٢٠» متداخل است بهمان اكتفاء كرده و آن عدد مطلوب مى‌باشد.

شرح‌ اگر كسور تسعه بهم عطف شده بودند و خواستيم مخرج مشترك آنها را بدست آوريم ابتداء «٢» را در «٣» چون باهم متباين هستند ضرب مى‌كنيم حاصل «٦»