اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٨ - شرح رفع

بايد آنرا بر مخرج تقسيم كرده پس آنچه بدست مى‌آيد عدد صحيح بوده و باقيمانده صورت كسر همان مخرج قبلى است، بنابراين مرفوع پانزده چهارم، سه عدد صحيح و سه چهارم مى‌باشد.

شرح: رفع‌

امّا عمل رفع عبارتست از تبديل كسر را بعدد صحيح اعمّ از اينكه با اين عدد صحيح كسرى هم باشد يا نباشد.

ناگفته نماند كه عمل رفع فقط در كسورى محقّق است كه صورت كسر از مخرج بزرگ‌تر باشد چون كيفيّت اينعمل باينطريق است:

كه بايد صورت را بر مخرج تقسيم نمود و بديهى است در صورت كوچك بودن صورت اين امر ممكن نيست.

پس اگر بعد از تقسيم باقيمانده‌اى بماند خارج قسمت را عدد صحيح قرار داده و باقيمانده را صورت و مقسوم‌عليه را مخرج كسر مانند كسر «٧/ ٩» كه بعد از رفع بصورت «٧/ ٢ ١» درمى‌آيد يا كسر «٤/ ١٥» كه بصورت «٤/ ٣ ٣» برمى‌گردد.

و اگر بعد از تقسيم باقيمانده نماند فقط خارج قسمت را عدد صحيح قرار مى‌دهيم مانند كسر «٥/ ١٠» كه به «٢» مبدّل مى‌شود.

قوله: عدده اكثر من مخرجه: ضمائر مجرورى در «عدده» و «مخرجه» به كسر راجع هستند.

قوله: قسّمناه على مخرجه: ضمائر در «قسّمناه» و «مخرجه» به كسر راجع مى‌باشند.

متن: الفصل الاوّل في جمع الكسور و تضعيفها

يؤخذ من المخرج المشترك مجموعة او مضعّفة و يقسّم عددها عليه إن زاد عليه فالخارج صحاح و الباقى كسور منه.