اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦١ - شرح اشكال هندسى

شرح‌

و اگر شش مربّع مساوى جسم را احاطه كرده باشد آن شكل مكعّب است چنانچه در شكل ملاحظ مى‌شود.

استوانه: بضمّ همزه و تاء اگر دو دائره متساوى متوازى و يك سطح لوله‌اى كه بين ايندو دائره واقع شده بجسم محيط باشد به طوريكه اگر خطّ مستقيمى كه بين دو محيط ايندو دائره را بهم وصل كرده روى اين سطح لوله‌اى دور دهيم از ابتداء دور تا انتهاء با تمام اين سطح مماس باشد اين شكل را استوانه نامند و دو دائره فوق و تحت را قاعده آن و خطّى كه بين مركز ايندو دائره را بهم وصل مى‌نمايد سهم استوانه نامند.

فلذا اگر سهم عمود بر قاعده باشد استوانه را قائمه گويند و الّا آن را استوانه مائل نامند و اشكال تمام مرسوم و متشكّل است چنانچه ملاحظه مى‌شود.

متن: او دائرة و سطح صنوبرىّ مرتفع من محيطها متضائقا الى نقطة بحيث لو ادير مستقيم واصل بينهما ماسّه بكلّه في كلّ الدّورة فمخروط قائم او مائل و هى قاعدته.

و الواصل بين مركزها و النّقطة سهمه.

او ان قطع بمستو يوازيها فمايليها منه مخروط ناقص و الآخر تامّ و قاعدة المخروط و الاستوانة انكانت مضلّعة فكلّ منهما مضلّع مثلها فهذه اكثر الإصطلاحات المتداولة في هذا الفنّ.

ترجمه: و اگر يك دائره و سطح صنوبرى شكل كه از محيط دائره هرچه بطرف بالا مى‌رود تنگ‌تر مى‌شود بحدّى كه انتهائش يك نقطه مى‌باشد به جسم محيط گردد بطورى كه اگر خطّ مستقيمى كه بين دائره و نقطه را بهم وصل مى‌كند روى سطح مزبور دور داده شود در هر دورى تمام آنرا مسّ مى‌نمايد شكل حادث را مخروط قائم يا مائل‌