اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٦ - حل از طريق حساب خطائين

يعنى اوّل آنرا مضاعف نموده و در «٢» ضرب مى‌كنيم بعد حاصل را با واحد جمع مى‌نمائيم بعد مجموع را در عدد «٣» ضرب مى‌كنيم و بعد به حاصل ضرب عدد «٢» را مى‌افزائيم.

پس از آن مجموع را در «٤» ضرب مى‌كنيم و به حاصل ضرب عدد «٣» را اضافه مى‌كنيم حاصل بيك معادله جبرى مبدّل مى‌شود باين شكل:

٩٥- ٢٣ عدد+ ٢٤ شيئ‌

و بعد از عمل مقابله و اسقاط قدر مشترك بين عدد در يك طرف دستگاه و طرف ديگر معادله باينصورت مبدّل مى‌شود:

٧٢- ٢٤ شيئ‌

و چون اينصورت قسم اوّل از مفردات هست لذا عدد را بر عدد اشياء تقسيم كرده حاصل «٣» مى‌شود و اين همان عدد مطلوب است.

متن: و بالخطائين فرضناه إثنين فأخطأنا باربعة و عشرين ناقصة ثمّ خمسة فثمانية و اربعين زائدة.

فالمحفوظ الاوّل ستّة و تسعون و الثّانى مأة و عشرون.

قسّمناهما على مجموع الخطائين خرج ثلثة.

ترجمه:

حلّ از طريق حساب خطائين‌

و از راه حساب خطائين عدد مطلوب را «٢» فرض مى‌كنيم و بعد از عمليّات بيست و چهار عدد ناقص بخطاء مى‌رويم و پس از آن عدد را «٥» فرض كرده و مشاهده مى‌كنيم «٤٨» عدد زائد بخطاء رفته‌ايم.

پس محفوظ اوّل نود و شش و دوّم «٢٦» مى‌باشد و مجموع آنها را بر مجموع دو خطاء تقسيم كرده خارج قسمت كه «٣» باشد عدد مطلوب است.