اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١ - كيفيت عمل جمع

بمقدار ١٠ گرديد صفر را بجاى مزبور بنويس در حاليكه نسبت به ايندو صورت بايد در ذهن خود براى عدد ١٠ واحدى محفوظ دارى تا آنرا بر مرتبه بعدى اضافه كنى و در جنب سابقش قرار دهى مشروط باينكه مرتبه سابق از عدد خالى باشد.

و هر مرتبه‌اى كه بمحاذاتش عدد نباشد پس آنرا عينا بسطر حاصل جمع نقل بده و اين صورت عمل جمع است.

شرح‌

بعد از اينكه اعداد يا عددين را بطور متحاذى نوشتيم و بنا شد كه هر مرتبه‌اى را با مرتبه هم‌جنس خودش جمع كنيم در موقع عمل سه حالت ممكن است پيش بيايد:

اوّل: آنكه حاصل جمع بعض مراتب با يكديگر از عدد «١٠» كمتر شود كه در اينصورت بايد آن حاصل را در زير مراتب رسم نمود.

دوّم: آنكه از عدد «١٠» بيشتر شود مثلا «١٢» شود كه در اينصورت فقط همان مقدار زائد را در تحت مراتب مى‌نويسيم مثلا در مثال «١٢» عدد «٢» را رسم مى‌كنيم.

سوّم: آنكه حاصل جمع عدد «١٠» شود كه در اينصورت فقط صفر را در زير مراتب قرار مى‌دهيم منتهى در ايندو صورت اخير بعد از رسم مقدار زائد از «١٠» و يا صفر مقدار «١» را بجهت «١٠» در ذهن مى‌سپاريم تا موقعيكه سراغ مرتبه بعدى رفتيم بآن بيافزائيم و با مرتبه فوقش جمع كرده حاصل را در زير قرار دهيم.

البتّه اينعمل در موقعى است كه در مرتبه بعدى عددى باشد و الّا همان «١» را قرار مى‌دهيم.

قاعده ديگر

قاعده ديگرى كه در جمع هست اينست كه اگر از عدد تحتاني يكمرتبه يا دو